شرح معالم الاصول صفحه 358

الثّانی الاسلام و لا ریب عندنا فی اشتراطه لقوله تعالی إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا و هو شامل للکافر و غیره و لئن قیل باختصاصه فی العرف المتاخّر بالمسلم لدلّ بمفهوم الموافقه علی عدم قبول خبر الکافر

کما هو ظاهر الثّالث الایمان و اشتراطه هو المشهور بین الاصحاب و حجّتهم قوله تعالی إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا و حکی المحقّق عن الشّیخ انّه اجاز العمل بخبر الفطحیّه و من ضارعهم بشرط ان لا یکون متّهما بالکذب محتجّا بانّ الطّائفه عملت بخبر عبد اللّه بن بکیر و سماعه و علیّ بن ابی حمزه و عثمان بن عیسی و بما رواه بنو فضال و الطّاطریون و اجاب المحقّق بانّا لم نعلم الی الآن انّ الطّائفه عملت باخبار هؤلاء و العلّامه مع تصریحه بالاشتراط فی یب اکثر فی الخلاصه من ترجیح قبول روایات فاسدی المذاهب و حکی والدی ره فی فوائده علی

بممیز قبول روایت او و ثانیا منع می نماییم اصل قیاس را و تحقیق اینست که عدم قبول روایت فاسق مقتضی عدم قبول روایت ممیز است بطریق اولی زیراکه فاسق را باعتبار تکلیف خوبی از خدای تعالی ممکنست که مانع او شود از دروغ کفتن و طفل ممیز باعتبار آنکه عالمست بانتفاء تکلیف نسبت به او و حرام نیست بر او کذب و مستحق عقاب نمی شود بسبب ان او را مانعی نیست از دروغ کوئی و اینکه مقبول نیست روایت او در صورتیست که شنیده باشد ممیز روایت را و نقل کند او را پیش از بلوغ اما اکر پیش از بلوغ شنیده باشد و بعد از بلوغ روایت کند پس روایت او مقبول است هرکاه شرایط دیکر غیر از بلوغ متحقق باشند زیراکه مقتضی قبول روایت درین وقت متحقق است که عبارت از اخبار عدل ضابط است و آنچه فرض توان کرد مانعیت او را یعنی شنیدن پیش از بلوغ صلاحیت مانعیت ندارد

[الثانی الإسلام]

الثانی الاسلام

و لا ریب عندنا فی اشتراطه تا الثالث و شرط دویم از برای وجوب عمل بخبر واحد اسلام راویست و شکی نیست نزد امامیه در اشتراط این شرط بدلیل قول خدای تعالی که إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا چه نهی فرموده خدای تعالی از عمل بقول فاسق و فاسق شامل کافر و غیر کافر هر دو است زیراکه فسق در لغت بمعنی خروج از طاعت خدای تعالی است و ظاهر آنست که در عرف شرع نیز به این معنی بوده باشد و اکر کسی قائل شود باختصاص فاسق در عرف متاخر از لغت یعنی عرف شرع به مسلمانی که در احکام شریعت از طاعت خدای تعالی بیرون باشد می کوییم که باز این کریمه دلالت می کند بمفهوم موافق یعنی مفهوم اولویت بر عدم قبول خبر کافر چنانچه ظاهر است زیراکه هرکاه خبر مسلمان فاسق مقبول نباشد خبر کافر بطریق اولی مقبول نخواهد بود و بباید دانست که اجماع از عامه و خاصه منعقد