شرح معالم الاصول صفحه 372

السّبب فیهما و ذهب والدی ره الی الاکتفاء بالاطلاق فیهما حیث یعلم عدم المخالفه فیما به یتحقّق العداله و الجرح و مع انتفاء ذلک یکون القبول موقوفا علی

ذکر السّبب و هذا هو القویّ و وجهه ظاهر لا یحتاج الی البیان و منه یعلم ضعف ما استوجهه العلّامه ره

نه باعتقاد مجتهد و حاکم و جواب وجه اوّل آنکه از قول عادل ظن صدق حاصل می شود زیراکه ظاهر آنست که عادل تا فسق یا عدالت بر او ظاهر نشده باشد شهادت بر او ندهد و جواب وجه ثانی آنکه این وجه موجب ذکر سببی است که جارح و معدل علم نداشته باشند به موافقت مذهب ایشان با مذهب مجتهد و حاکم در سببیت او و مقتضی ذکر سبب نیست مطلقا و بعضی قائل بتفصیل شده اند و واجب می دانند ذکر سبب را در جرح نه در تعدیل زیراکه اسباب جرح مختلف است و سببیت بعضی از انها مختلف فیه است پس کاه باشد که شاهد چیز مرا سبب جرح دانسته باشد که نزد مجتهد و حاکم سبب نبوده باشد بخلاف تعدیل که سبب او یک چیز است که عدالتست و در او اختلافی نیست و این را رد نموده اند باین روش که عدم تحقق اسباب جرح اسباب تعدیلند پس اختلاف در اسباب جرح مستلزم اختلاف در اسباب تعدیل خواهد بود و فرق میانه ایشان بی صورتست و دیکر آنکه این دلیل بر تقدیر تمامیت موجب وجوب ذکر سبب جرح است در سببی که سببیّت او مختلف فیه بوده باشد و جارح و معدل عالم نبوده باشند به موافقت مذهب ایشان با مذهب مجتهد و حاکم در سببیّت او نه مطلقا چنانچه مراد ایشان است و بعضی دیکر تفصیلی دیکر داده اند عکس تفصیل اول و قائل شده اند بوجوب ذکر سبب در تعدیل نه در جرح زیراکه در

عدالت تصنّع و تکلف شایع است پس باید ذکر سبب شود تا آنکه متمیز شود عادل از کسی که فاسق است در واقع و عدالت را بر خود بسته و برین اعتراضی وارد است که از تعدیل شاهد عادل ظن قوی حاصل می شود به عدالت راوی زیراکه عادل تا عدالت کسی بر او ظاهر نشده باشد و فرق نکرده باشد میان و کسی که عدالت را بر خود بسته شهادت بر عدالت او نمی دهند و عامه درین اقوال مستند شده اند به دلایلی که در غایت ضعف و ناخوشی اند و فایده ندارد متعرض انها شدن و ان دلایلی است که مذکور شدند با وجه ضعف انها در ذیل اقوال و نیافتیم از اصحاب کسی را که قائل شده باشد به یکی ازین اقوال زیراکه کسی از ایشان که متعرض این مسئله شده باشد در این کتابهای که بما رسیده اند بسیار کم است و مذهبی که علامه رحمه اللّه ترجیح داده اینست که مزکی و جارح اکر عارف باشند باسباب عرفی و عدالت اطلاق در شهادت ایشان مقبول است و اکر عارف نباشند واجبست ذکر سبب و پدرم رحمه اللّه قائل شده به اینکه کافیست اطلاق در جرح و