شرح معالم الاصول صفحه 391

الثّانی الحسن و هو متّصل السّند الی المعصوم الامامیّ الممدوح من غیر معارضه ذمّ مقبول و لا ثبوت عداله فی جمیع المراتب او بعضها مع کون الباقی بصفه رجال الصّحیح و قد یستعمل علی قیاس ما ذکر فی الصّحیح الثّالث الموثّق

و هو ما دخل فی طریقه من لیس بامامیّ و لکنّه منصوص علی توثیقه بین الاصحاب و لم یشتمل باقی الطّریق علی ضعف من جهه اخری و یسمّی القویّ ایضا و یستعمل اللّفظ الاوّل فی المعینین المذکورین فی ذینک القسمین الرّابع الضّعیف و هو ما لم یجتمع فیه شروط احد الثّلاثه بان یشتمل طریقه علی مجروح بغیر فساد المذهب او مجهول و یسمّی هذه الاقسام الاربعه اصول الحدیث لانّ له اقساما اخر باعتبارات شتّی و کلّها ترجع الی هذه الاقسام الاربعه و لیس هذا موضع تفصیلها و انّما تعرّضنا لبیان الاربعه لکثره دوران الفاظها علی السن الفقهاء

و ان حدیثی است که مسند او متصل باشد بمعصوم علیه السّلم به واسطه امامی که اصحاب رجال مدح او نموده باشند و ذمی معارض او نباشد و عدالت راویان در هیچ مرتبه از مراتب یا در بعضی از مراتب ثابت نباشد با اینکه باقی به صفت رجال صحیح باشند که اکر موصوف باشد یکی از ایشان به صفت رجال موثق یا ضعیف ان حدیث مسمّی باسم او خواهد بود زیراکه تسمیه تابع ادنی مراتب است و کاه استعمال می کنند حسن را در نظیر ان دو معنی آخر که در صحیح مذکور شد یعنی کاه حسن را اضافه می کنند به راوی معینی که شرایط حسن به او متحقّق باشد کو رجال بعد از او موصوف بضعف یا توثیق بوده باشند و کاه اطلاق می کنند او را بر طایفه از رجال سند که متصفند به شرایط حسن و محذوفند از جهت اختصار الثالث الموثق و هو ما دخل فی طریقه ما لیس بامامی لکنه منصوص علی توثیقه تا الرابع الضعیف

قسم سیم از اقسام اربعه خبر موثق است و ان حدیثی است که در طریق او غیر امامی بوده باشد لیکن ارباب رجال تصریح بتوثیق او نموده باشند و باقی رجال سند مشتمل بر ضعف از جهه دیکر سوای غیر امامی بودن چون ضعف و امثال ان نباشند بلی اکر از جهت غیر امامی بودن ضعیف باشند به این طریق که رجال سند فرضا همه غیر امامی ثقه باشند قصوری ندارد بلکه درین صورت نیز آن حدیث موثق خواهد بود و چنین حدیثی را قوی نیز می نامند و لفظ اول یعنی موثق را استعمال می کنند در نظیر ان دو معنی که در ان دو قسم اول مذکور شدند الرّابع الضعیف و هو ما لم یجتمع فیه تا اصل قسم چهارم از اقسام اربعه ضعیف است و آن حدیثی است که در او متحقق نباشد شرایط یکی از ان اقسام ثلثه مذکوره به این طریق که مشتمل باشد طریق او بر راوی اصحاب رجال جرح عدالت او نموده باشند بغیر از فساد مذهب نه بفساد مذهب چه جرح بسبب فساد مذهب موجب ضعف