شرح معالم الاصول صفحه 430

اصل و یعتبر فی المفتی الّذی یرجع الیه المقلّد مع الاجتهاد ان یکون مؤمنا عدلا و فی صحّه رجوع المقلّد الیه علمه بحصول الشّرائط فیه امّا بالمخالطه المطّلعه او بالاخبار المتواتره او القرائن الکثیره المتعاضده او بشهاده العدلین العارفین لانّها حجّه شرعیّه الا انّ اجتماع شرائط قبولها فی هذا الموضع عزیز الوجود کما لا یخفی علی المتامّل و یظهر من الاصحاب نوع اختلاف فانّ العلّامه ره قال فی یب لا یشترط فی المستفتی علمه بصحّه اجتهاد المفتی لقوله تعالی فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ* من غیر تقیید بل یجب علیه ان یقلّد من یغلب علی ظنّه انّه من اهل الاجتهاد و الورع و انّما یحصل له هذا الظّنّ برؤیته له منتصبا للفتوی بمشهد من الخلق و اجتماع المسلمین علی استفتائه و تعظیمه و قال المحقّق و

لا یکتفی العامی بمشاهده الفتی متصدّر اولا داعیا الی نفسه و لا مدّعیا و لا باقبال العامّه علیه و لا باتّصافه بالزّهد و الورع فانّه قد یکون غالطا فی نفسه او مغالطا بل لا بدّ ان یعلم منه الاتّصاف بالشّرائط المعتبره من ممارسته و ممارسه العلماء و شهادتهم له باستحقاق منصب الفتوی و بلوغه ایاه و الاختلاف بین هذین الکلامین بیّن کما تری و کلام المحقق

در باب قبول شهادت عوام تا آنکه بپرسند از ایشان که ایشان را معرفت به دلایل توحید و رسالت حاصلست یا نه و حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله ان دلایل را بر اعرابی که مسلمان می شد عرض نمی نمود زیراکه می دانستند که ان عوام و اعرابی این قدر معرفت به ادله داشتند چنانکه اعرابی در وقتی که از کیفیّت معرفت او بصانع پرسیدند در جواب کفت سرجین دلالت می کند بر شتر و جای پا دلالت می کند بر حرکت پس آیا آسمانی که صاحب بروج دوازده کانه و زمینی که صاحب راههای واسعه است دلالت نمی کند بر خداوند مهربانی که دانا است بخفیّات امور

[أصل فی شروط جواز التقلید من المجتهد]

اصل و یعتبر فی المغنی الذی تا اذا عرفت معتبر است در مفتی که مقلد رجوع بقول او می کند با اجتهاد اینکه مؤمن و عادل باشد و شرط است در صحت رجوع مقلد به او علم مقلد بحصول شرایط در ان مجتهد خواه این علم مقلد را حاصل شده باشد بسبب اختلاطی که موجب اطلاع بر باطن او باشد یا باخبار جمعی کثیر به عدالت او به حیثیتی که بحد تواتر رسیده باشد یا به قراین بسیار که هریک موجب تقویت دیکری باشند یا به شهادت دو عادلی

که شرایط عدالت را دانسته باشند زیراکه دو عادل حجّتند شرعی نهایت آنکه اجتماع شرایط قبول شهادت درین موضع یعنی در شهادت بر عدالت مفتی نادر الوجود است زیراکه از جمله شرایط قبول شهادت شاهد اینست که شهادت او مستند بعلم قطعی بوده باشد و نادر است که شاهد و اعلم قطعی بحصول عدالت و ورع و اجتهاد از برای مفتی حاصل شود و ظاهر می شود