کتابخانه بالقرآن

مجمع المسائل - جلد اول صفحه 308

صفحه 308

از کشاورزی و یا شغلهای دیگر، استفاده‌هایی می‌نماید و نیز گاهی بین سال، انتفاع معدن، به نصاب می‌رسد و از شغلهای دیگرش ضرر کرده و بالعکس از اشجار باغ یا از محصول رعیّتی، فوائدی بدست می‌آورد ولی از رشته معادنش ضرر می‌کند آیا می‌تواند از نفع یکی از شغلهایش جبران خسارت شغل دیگر را بنماید یعنی در آخر سال، نفع و ضرر رشته‌های مختلفش را با هم سنجیده اگر در عین حال، سودی نموده بود خمس همان را بدهد یا نه؟.

ج‌

‌- در رشته‌های کسب اگر سرمایه، یکی باشد، می‌شود ضرر یک رشته را در سال، با نفع رشته دیگر، تدارک نمود باین معنی که روی هم رفته در این چند رشته، بعد از سال اگر نفع باقی است خمس بدهد و الّا خمس ندارد لکن معدن را حین تملّک باید اگر بحدّ نصاب رسید بعد از مخارج مربوط به معدن تخمیس نماید چه از رشته‌های دیگر نفع کرده باشد، چه ضرر.

س‌

‌- شخصی چند رشته کسب دارد مثل این که قالی بافی و زراعت و باغبانی می‌کند و از یک رشته نفع برده و از دیگری ضرر کرده در آخر سال خمس آن را چطور حساب کند؟.

ج‌

‌- احتیاط واجب آنست که خمس آن چه را که زائد بر مؤنه است بدهد و ضرر رشته‌ای از کسب خود را به منفعت رشته دیگر جبران نکند مگر آن که رأس المال در همه، یکی باشد مثل این که وجهی را، در رشته‌های مختلف، سرمایه قرار داده باشد که در این صورت جبران - بنا بر اقوی - جایز است.

س‌

‌- اگر کسی برای کسب و حساب اموال، سالی معیّن نموده و چند روز به آخر سال، مانده از کسب دیگری نفعی عایدش شد آیا در سالی که برای کسب اوّل، تعیین نموده خمس آن را هم باید بدهد و یا می‌تواند برای کسب دوّم، سال دیگری را معیّن کند؟.

ج‌

‌- اگر برای هر دو کسب، سال واحدی دارد باید خمس ما زاد بر مؤنه از هر دو را در آخر سال بپردازد ولی جایز است برای هر نوع کسب، سال مخصوصی داشته باشد.