کتابخانه بالقرآن

مجمع المسائل - جلد اول صفحه 376

صفحه 376

فروش رفت؟.

ج‌

‌- سر سال باید حساب شود مثل مال التّجاره. بلی تأخیر اداء تا موقع فروش، با اذن حاکم شرع مانعی ندارد.

س‌

‌- کسی که امکان ندارد که حساب دکّان و اجناس آن را بنماید‌- مانند دارو فروش - تکلیفش در آخر سال، چیست؟.

ج‌

‌- در فرض سؤال، لازم است منافع سال را در آخر سال، حدسا تعیین کند و خمس را بپردازد و بعد از آن رسیدگی نماید چنانچه بیش از مقدار تعیین شده بوده بقیّه را نیز بدهد و چنانچه کمتر بوده، به نسبت، از بدهی خود، کسر نماید.

س‌

‌- شخصی - با گذشت چندین سال از تکلیفش - تا کنون خمس نداده ملکی را به قیمت کمی خریده بعد قیمت آن بالا رفته و با ملک دیگر معاوضه نموده و به چند برابر قیمت خریدش فروخته و باز از این پول، ملک دیگر خریده اکنون باید خمس قیمت سابق را بدهد یا خمس قیمت زمان معاوضه و بیع را اداء نماید؟.

ج‌

‌- این مسأله، صور مختلف دارد یک صورت آن اینست که ملک را با پول خمس داده یا پولی که متعلّق خمس نمی‌شود‌- مثل ارث - برای غیر تجارت خریده باشد در این صورت پس از معاوضه با ملک دیگر، به مبلغی که عوض، با بهای خریداری شده معوّض، تفاوت دارد خمس تعلّق می‌گیرد و وقتی عوض را فروخت معامله، نسبت به خمس آن، فضولی، و با اجازه ولی‌ّ خمس، بهای آن به او پرداخت می‌شود و نسبت به چهار خمس بقیّه، آن چه از قیمت روز معاوضه، ترقّی کرده خمس دارد و اگر با عین پول زمین معوّض، بدون مراجعه بولی‌ّ خمس، زمین دیگر، خریده باشد در صورتی که ولی‌ّ خمس، معامله، قبلی را با این معامله که فضولی واقع شده اجازه نماید، معادل خمس قیمت عوض و خمس ترقّی قیمت چهار خمس آن را باید بابت خمس بپردازد و خمس آن چه را از معامله سوّم نیز فائده برده پس از فروش، بدهد و صورت دیگر مسأله اینست که با پول خمس نداده زمین را خریده باشد و صورت دیگر این که معامله سوّم با ثمن کلّی واقع شده باشد. صورت دیگر اینست که معاملات بقصد تجارت انجام شده باشد. دیگر آن که ولی‌ّ خمس معامله فضولی