کتابخانه بالقرآن

مجمع المسائل - جلد اول صفحه 515

صفحه 515

این که قبول دارد که از لوازم دین است انجام نمی‌دهد، صحیح است یا نه؟.

ج‌

‌- در فرض سؤال، چنین زنی مسلمان و عقد او صحیح است، و لکن بر کسانی که اطّلاع از حال او دارند لازم است اگر احتمال تأثیر بدهند او را امر به معروف و نهی از منکر نمایند.

س‌

‌- آیا وجوب امر به معروف و نهی از منکر عقلی است؟ چنانکه شیخ طوسی و علّامه فرموده‌اند و یا نقلی؟ چنانکه سیّد مرتضی و ابو الصّلاح و إبن ادریس برآنند و یا هر دو؟ چنانکه از کلمات بعضی از متأخّرین استفاده می‌شود؟.

ج‌

‌- رجحان و حسن آن، عقلی و وجوب آن نقلی است امّا عدم وجوب آن بحسب عقل، برای این است که عقل دفع ضرر یقینی یا محتمل متوجّه به شخص را بر خود او واجب می‌داند و دفع آن را از غیر، مثل احسان به او می‌داند، بلی در مواردی که ترک امر به معروف و نهی از منکر، موجب توجّه ضرری به عموم و از جمله، خود آمر به معروف باشد، واجب می‌شود ولی این وجوب نیز بعنوان خود امر به معروف نمی‌باشد و امّا دلیل نقلی آن، که کتاب و سنّت است در وجوب آن، صراحت دارند.

س‌

‌- با تأکید زیادی که در باره امر به معروف و نهی از منکر شده تا جائی که سبب اقامه فرائض و موجب آبادی زمین و ایمنی راهها و جلوگیری از اجحافها به شمار آمده چگونه با علم به ضرر یا ظن‌ّ به آن - آن هم و لو ضرر جانی نباشد و مالی باشد‌- از انسان، ساقط می‌شود؟.

ج‌

‌- این مسأله، شرعی است و شرائط وجوب هر واجب را باید از شارع، اخذ کرد و ما نمی‌توانیم به استحسان، چیزی بر آن بیافزاییم مع ذلک می‌توان گفت که مسأله چون مربوط به فرد است و بیشتر از آن که احتمال ضرر ندهد الزام به امر به معروف، لازم نیست و تحمّل ضرر برای این که غیر، متضرّر نشود اگر چه ضرر معنوی باشد لازم نیست. بلی اگر ترک امر به معروف یا نهی از منکر، موجب ضایع شدن حکمی از احکام و متروک شدن آن شود آن مسأله دیگری است و تحمّل ضرر مالی و بلکه جانی، برای حفظ آن، واجب است نظیر جهاد و به مسأله امر به معروف و