مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 142

و وارث کبیر نمی‌تواند از طرف صغیر، احقاق حق نماید یا مصالحه کند مگر در جائی که ولی‌ّ شرعی تشخیص دهد که اگر مصالحه نکند حق صغیر، بکلی، از بین می‌رود و امّا در فرض سؤال که مقتوله مادر دارد و یک فرزند، مادر می‌تواند اقامه دعوی و قصاص کند، بشرط آن که قبلا، نصف دیه قاتل را به او بدهد که به ضمیمه سایر ما ترک او یک ششم به مادرش می‌رسد اگر مادر داشته باشد و پنج ششم به فرزندش می‌رسد در صورتی که فرزند پسر باشد و اگر دختر باشد، جمیع ما ترک بین فرزند و مادر قاتل، ارباعا تقسیم می‌شود و اگر قاتل مادر نداشته باشد تمام مال به فرزند می‌رسد و باید مادر مقتوله، علاوه بر نصف دیه که به قاتل می‌دهد، پنج ششم از نصف دیگر دیه مقتوله را برای فرزند او نگه دارد، و همان طوری که قبلا اشاره شد اگر بعد از کبیر شدن راضی به قصاص شد پنج ششم دیه مأخوذه را به مادر بزرگ خود برگرداند.

س‌

‌- یک نفر غیر بالغ، نسبت به شخص بالغ، مدّعی شده و صغیر ولی‌ّ ندارد و اگر حاکم شرع، قیّم یا وکیل، تعیین نماید آنها هم از موضوع ادعا اطلاع ندارند و مدّعی علیه، با نبودن بیّنه از طرف مدّعی صغیر، که مکلّف به حلف بود، حلف را به مدّعی صغیر ردّ کرده، حال با توجّه به این که قسم صغیر شرعا اعتبار ندارد، حاکم شرع، چطور حکم بکند، لطفا جواب مسأله را مرقوم فرمائید.

ج

- در فرض سؤال که مدّعی صغیر است و بیّنه ندارد اگر تأخیر حکم، موجب ضرر باشد حاکم شرع، مدّعی علیه را قسم می‌دهد چنانچه قسم خورد حکم به نفع او صادر می‌شود و اگر نکول کرد، علیه او حکم می‌شود و در فرض مزبور نمی‌تواند قسم را به صغیر ردّ کند.

دعوای بر میّت‌

س‌

‌- شخصی فوت کرده و دارای چند نفر اولاد صغار می‌باشد خواهر او آمده از صغار برادرش ارث پدری را مطالبه می‌نماید اوّلا این دعوی صحیح است یا نه و بر فرض صحّت آیا از تمامی دارائی و زندگی برادرش که کارگری و بنّایی نموده و بعد از گذشتن سی سال از فوت پدر برای خود زندگی فراهم نموده ارث می‌برد یا فقط از آن مالی که از پدر مانده ارث می‌برد؟ لطفا جواب مرحمت فرمائید.

ج

- مفروض سؤال که ادّعا بر میّت است اثبات آن محتاج به بیّنه با قسم مدّعی است