مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 173

حکم ارث پدر و فرزند در موردی که مدتی با هم کار می‌کرده‌اند

س‌

‌- شخصی با پسر خودش حدود بیست و پنج سال با هم در یک خانه‌ای فعالیت کرده‌اند بعدا فرزند زودتر از پدر فوت می‌کند و بعد از آن پدر فوت می‌کند و چه بسا که زوجه فرزند با شوهرش با هم در این خانه زحمت کشیده‌اند اکنون که شوهرش فوت کرده سایر ورّاث اموال را برده‌اند به توهّم این که این اموال مال پدر بوده نه فرزند حتی مهریه زن این فرزند هم از بین رفته است باین عنوان که پدر، بزرگ خانه بوده و فرزند در این خانه هیچ حقّی نداشته، آیا شرعا صحیح است یا خیر؟

ج

- در فرض سؤال اگر فرزند، در خانه پدر و مادر برای آنها تبرّعا کار کرده تمام آن اموال بین همه ورثه کما فرض اللّه تقسیم می‌شود و اگر برای خود کار کرده و پدر و مادر هم از آن منتفع می‌شده‌اند آن چه از کارکرد پسر باقی است مال خودش است و مهریه مربوط به ارث نیست و زن از زوج طلبکار است و در نزاع موضوعی مرافعه شرعیّه لازم است.

س‌

‌- شخصی با سه فرزند کبیر خود با هم کار می‌کردند و مال زیادی تحصیل نموده‌اند حالا پدرشان فوت کرده و شراکت ایشان معلوم نیست نه هر کدام سرمایه معلومی داشتند و نه قراری گذاشته‌اند فقط با هم کار می‌کردند و با هم خرج می‌کردند حالا به چه قسمی اموال را قسمت کنند اگر شریک بودند سهم هر کدام چقدر است و اگر شرکت باطل است باز هم برای هر کدام چقدر تعیین نمایند؟

ج

- از قضیّه شخصیه اطلاع ندارم بطور کلّی اگر همه فرزندان برای پدر خود کارگر بوده‌اند و مخارج آنها را پدر می‌داده و حسابی بین آنها نبوده چنانکه ظاهر حال این است، اموال باقی مانده بعد از پدر باید بین ورثه پدر کما فرض اللّه تقسیم شود و اگر مدّعی شرکت هستند باید شرعا ثابت نمایند.

س‌

‌- زید پسری داشت به نام عمرو با هم کاسبی کرده و زندگی می‌نمودند، زید برای پسرش عمرو ازدواج نموده ولی از خود سوا نکرده بعد از مدتی عمرو فوت نموده و دو بچّه صغیر از عمرو باقی مانده و چون زید پسرش عمرو را سوا نکرده بود عمرو مال مشخص