مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 18

اشجار مال خود اوست و از زمین حق‌ّ ندارد و باید مال الاجاره زمین را بدهد و حق‌ّ حفر چاه ندارد و چاه متعلّق به صاحب زمین است و از این بابت چیزی طلب ندارد.

مزارعه‌

س‌

‌- زید چندین سال است که زارع عمرو می‌باشد، امسال عمرو فوت نموده، ورّاث صغیر دارد و بعضی از آنها غائبند آیا زید و چندین نفر زارع دیگر که در مزرعه عمرو بوده‌اند می‌توانند در آن مزرعه نماز بخوانند یا نه، و هم چنین مهمانی که بر آنها وارد می‌شود نمازش در آن مکان صحیح است یا خیر؟

ج‌

‌- اگر با آن شخص که فوت شده به مدّت معینی مزارعه نموده بعد از موت او نیز تا آخر مدّت تصرفات متعارفه جایز است و اگر مزارعه مدّت نداشته باید از ولی‌ّ شرعی صغیر اذن بگیرند.

س‌

‌- شخصی روی زمین مشاع که عرصه و اعیان آن متعلّق بمالکین بوده حق کشت و گاوبندی داشته است و به وسیله رعایا کشاورزی می‌کرده و از محصول بدست آمده دو پنجم بمالکین و یک پنجم برعایا می‌داده و دو پنجم نیز خود برمی‌داشته ولی به علّت نیامدن باران و بدی محصول زمین، رعایا دست از زمین کشیده و مالکین را رها می‌کنند در نتیجه مالکین خودشان به وسیله رعیت زمینها را کشت می‌کنند ولی پس از گذشت بیش از ده سال این حق کشت را به مرد دیگری می‌دهند و در سالهای اخیر این حق کشت و گاوبندی ارزش بیشتری پیدا کرده، آیا وارث زارعین قدیم شخص اوّل، حقّی نسبت باین گاوبندی دارد یا نه؟

ج‌

‌- در فرض مسأله که زارعین سابق از جهت کم آبی زمین را رها کرده‌اند و مالکین به زارعین دیگر ارجاع نموده‌اند ظاهرا سابقین حقّی ندارند چون رها کردن آنان ظهور در اعراض دارد.

مساقات‌

س‌

‌- شخصی قناتی را احداث نموده که آب آن روی زمین لم یزرع و صحرا وارد می‌شود چند نفر که جاهل به مسأله مساقات بودند جهت نصفه‌کاری آمدند پیش صاحب