مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 221

و ورثه مقتول حق قصاص دارند و اگر قصد قتل آنها را نداشته و تصادفا قتل واقع شده قتل شبه عمد بوده و دیه بر عهده قاتل است.

ج 3‌- کسی که خسارت و ضرر وارد کرده ضامن است و باید از عهده آن برآید.

س‌

‌- بنده راننده می‌باشم و چندی پیش هنگامی که سوار ماشین بودم و برادرم هم در کنارم بود ماشین را روشن نموده به حرکت درآوردم همین که ماشین به راه افتاد دیدم که ترمز ندارد و چون سراشیبی بود ماشین دور برداشت و به هیچ وجه نتوانستم آن را کنترل نمایم و قبل از این که ماشین سرعت بیشتری بگیرد، به برادرم گفتم که پیاده شود و او پیاده نشد بعد از این که ماشین سرعت گرفت و به چهار راه رسیدم بخاطر این که وارد چهار راه نشوم و عده‌ای بی‌گناه را نکشم، ماشین را به ساختمان زدم و برادرم در این حادثه کشته شد و خودم هم مدتی در بیمارستان بستری شدم بفرمایید حکم این مسأله چیست، آیا باید دیه بدهم یا نه و اگر باید دیه بدهم چه مقدار باید بپردازم؟

ج

- در فرض سؤال اگر قبل از حرکت و راه انداختن ماشین آن چه از حیث نقص و سلامت لازم بوده مراعات نموده‌اید و اتفاقا بعد از حرکت این نقص حاصل شده قتل خطاء است و دیه بر عاقله است و اگر مسامحه و تقصیر در مراعات امور لازمه بوده قتل شبیه بعمد است و دیه بر عهده خود شما است و دیه قتل نفس به پول طلا هزار مثقال شرعی هیجده نخودی طلای مسکوک است یا چیزهای دیگر که در رسائل عملیه ذکر شده و عاقله یعنی مردهای خویشان پدری قاتل مثل برادر و عمو و اولاد آنها بشرط آن که فقیر نباشند.

س‌

‌- شخصی مرض فشار خون داشته و دکترها دستور داده‌اند که باین شخص خبر ناراحت کننده نرسانند در حین کسالت بین دو دسته از فامیل و غیر فامیل اختلاف واقع شده و زد و خورد صورت گرفته پسر و پسر برادر شخص مریض مجروح و مضروب شده‌اند لکن پسر دیگرش با اطلاع قبلی از وضع پدر قضیه را به پدر اطلاع می‌دهد که برادرم و پسر عمویم کشته شدند پدر با شنیدن این خبر فوت می‌کند حالیه فرزندانش از طایفه مخالف ادعای دیه پدر می‌نمایند خواهشمند است مرقوم فرمائید آیا پسر که این خبر را به پدرش رسانده و پدر بر اثر آن خبر فوت کرده ضامن است و یا طایفه مخالف ضامن هستند؟