مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 225

شبه عمد است اگر چه او نیز کشته شود و اگر طرف مخالف معرض نبوده خطا است و دیه بر عاقله است و هم چنین در مورد سقوط ماشین اگر تمام جهات لازمه را که اهل خبره در رانندگی رعایتش را لازم می‌دانند رعایت کرده و اتفاقا سقوط کرده قتل خطا است و اگر مراعات نکرده شبه عمد است و عابر مصدوم اگر خود را در وقتی جلو ماشین بیندازد که به هیچ وجه جلوگیری از تصادف ممکن نباشد در این صورت سبب قتل، خود عابر است خواه عامد باشد یا غافل یا مضطرّ، نظیر صورتی که مثلا موتور سیکلت سوار به واسطه سرعت زیاد باعث تصادف با ماشین گردد یا از راه فرعی به سرعت وارد راه اصلی شود و با بدنه ماشین تصادف کند و بقتل برسد. بلی اگر کسی را ماشین یا شخصی پرتاب کند جلو ماشین دیگری در وقتی که احتراز از تصادف ممکن نباشد و به واسطه تصادف با ماشین دوّم کشته شود در این صورت آن شخص یا راننده ماشین اوّلی قاتل او است و سبب اقوی از مباشر است و در صورتی که منشأ تصادف تقصیر مکانیک و آهنگر باشد و راننده را مغرور کنند ضمان بر عهده غارّ است و در مواردی که ذکر شد اگر خصوصیّات قتل معلوم باشد حکم بر آن مترتّب می‌شود و در موارد مشکوکه احتیاطا به مصالحه و مراضات عمل شود اگر چه برائت ذمّه در بعضی موارد جاری است مثل قتلی که مردّد بین دو نفر یا بین شبه عمد و خطا باشد که در این صورت دیه بر بیت المال است.

س‌

‌- زنی بچّه خود را در گهواره و نحو آن گذاشته و خود زن بخواب رفته و ناگهان بچه از بین رفته، دیه دارد یا خیر و بر فرض داشتن دیه به که باید بدهد تا ابراء ذمّه بشود؟ حکمش را بیان فرمائید.

ج

- در فرض سؤال اگر بچه به حوادث و بلاهای آسمانی تلف شود چیزی بر مادر نیست و هم چنین اگر مثلا در معرض سقوط و افتادن نبوده و سقوط طفل مستند بخواب و غفلت مادر نباشد چیزی بر مادر نیست ولی اگر طفل در گهواره در معرض سقوط و محتاج به مراقبت و نگهداری بوده و مادر رعایت نکرده و طفل تلف شده حکم قتل شبه عمد را دارد و دیه بر عهده مادر است که باید به ورثه بچّه بدهد و در این مورد خود مادر از آن ارث نمی‌برد.

س‌

‌- شخص موتور سواری با رفیقش سوار می‌شوند و در سر چهار راهی با ماشین