مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 252

یک شتر است و اگر کمی از گوشت را نیز بریده دیه آن دو شتر است و اگر سبب ورم چشم ضربه دیگر باشد باید ارش بدهد به شرحی که ذکر می‌شود و اگر سبب همان بریدگی باشد هر یک از ارش و دیه بریدگی زیادتر باشد باید بدهد (2) اگر عمق بریدگی زیاد است و لکن به پرده نازک سفید فاصل بین گوشت و استخوان نرسیده دیه آن سه شتر است و اگر به آن پرده رسیده و لکن آن را نبریده چهار شتر و اگر پرده را نیز پاره کرده پنج شتر است (3) دیه بریدگی که در دست است نصف دیه بریدگی سر است به شرحی که در جواب اوّل ذکر شد و امّا دیه نقص در دست اگر شکستگی استخوان یا شلل نباشد ارش باید بدهد یعنی فرض شود مصدوم عبد است و قیمت آن بدون عیب و با عیب مزبور تعیین شود تفاوت بین قیمت صحیح و معیب را ارش گویند و در صورتی که سبب این عیب همان بریدگی باشد هر یک از ارش یا دیه بریدگی زیادتر است آن را باید بدهد. (4) هر مقدار جراحت بر اعضاء بدن وارد شود لازم است دیه آن عضو چنانچه دیه مقدّره داشته باشد با دیه سر که دیه قتل است سنجیده شود و بهمان نسبت برای جراحت وارده بر عضو، دیه تعیین گردد مثلا دیه یک دست، نصف دیه سر است پس دیه جراحت یک دست نصف دیه جراحت سر است و چنانچه دیه مقدّره نداشته باشد باید ارش بدهد و جراحات عدیده دیات عدیده دارد و امّا آثار دیگر ضرب، دیه سرخی که در اثر ضرب بر بدن حادث شود سه ربع دینار است و دیه کبودی یک دینار و نصف است و دیه سیاهی سه دینار و بعدد نقطه‌های سرخ و یا سبز و کبود یا سیاه دیه باید داده شود و دینار یک مثقال شرعی طلای مسکوک است که هجده نخود است.

س‌

‌- در مورد شکستن لگن با حفظ منافع، چه مقدار دیه تعلق می‌گیرد چون لگن دو قسمت است که هر یک از پاها به یک لگن متّصل است و این طور که نشان می‌دهد غیر از بعصوص و عصعص است آیا لگن، دیه کامل دارد یا به نسبت پا و در نتیجه هر گاه شکستگی سالم شود، چهار پنجم یک پنجم نصف دیه کامله است؟

ج

- در فرض سؤال، اگر یک طرف لگن که به یک پا ارتباط دارد بشکند و بعدا با معالجه بهبودی پیدا کرده و سالم شود ظاهرا دیه، چهار پنجم یک پنجم نصف دیه کامله است که هشتاد دینار باشد یا به این نسبت از بقیّه مصادیق دیه است.