مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 279

س‌

‌- شخصی مقداری گندم بار قاطر کرده و داده به دیگری تا ببرد در آسیاب آرد کرده بیاورد وقتی که رسیده به آسیاب و بار قاطر را باز کرده قاطر لگد به دهان او زده و چند دندان او را شکسته آیا صاحب قاطر و بار، که او را فرستاده به آسیاب، ضامن است یا نه؟

ج

- ظاهرا صاحبان بار و قاطر ضامن نیستند. بلی اگر قاطر بر حسب عادت چموش و لگد زن باشد بر صاحب بار و قاطر هر کدام که قاطر را بدست آن شخص می‌دهد اعلام لازم است و بر فرض عدم اعلام احوط آنست که آن شخص را راضی کنند.

س‌

‌- در موضوع دیه که فقهاء می‌فرمایند مثلا دیه سیلی زدن بصورت که سرخ شود فلان مقدار طلا است اگر قیمت آن را بپردازد کافی است یا اختیار با آن کسی است که دیه می‌گیرد بهر کدام راضی شد باید اداء کند؟

ج

- لازم است آن چه شرعا تعیین شده اداء نماید مگر آن که مستحق دیه راضی به قیمت شود.

س‌

‌- اگر چیزی که مجنی‌ّ علیه بعنوان دیه اعضاء گرفته زائد بر مؤنه سال باشد خمس به آن تعلق می‌گیرد یا خیر؟

ج

- خمس به دیه تعلق نمی‌گیرد لعدم صدق الغنیمة.

س‌

‌- این جانب تقریبا هشتاد سال از عمرم می‌گذرد و فکر می‌کنم که از سنین جوانی إلی الآن دیه به ذمّه من آمده امّا نه دیه قتل مثلا دیه تأدیب زن و بچّه از وارد آوردن ضرب بصورت و بدن به وسیله دست و یا چوب و غیره که بحدّ کبودی رسیده و یا مجروح شده باشد در این صورت تکلیف بنده چیست و چه مقدار باید دیه بدهم و بعضی از مضروبین و مجروحین به وسیله بنده، زنده هستند و بعضیها هم از دنیا رفته‌اند و منتظر راهنمایی حضرت عالی هستم آیا وجوه دیه متعلّق به بنده را می‌توانم بعنوان کمک به مستضعفین بدهم و یا در امور خیریّه دیگر مصرف نمایم یا نه و فرقی بین سید و غیر سید از مستحقین هست یا نه؟

ج

- در صورتی که افراد مضروب یا مجروح را می‌شناسید یا اگر فوت کرده باشند ورثه‌شان را بشناسید باید از آنها تحصیل رضایت نمایید با دادن دیه یا با اسقاط یا مصالحه و چنانچه اصلا نمی‌شناسید مقدار متیقّن دیه را از قبل آنها بابت مظالم عباد به فقیر غیر سید بدهد