مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 280

و امّا مقدار دیه هر یک را باید آن چه مورد ابتلاء شما بوده یکی یکی سؤال کنید تا مقدار آن معین شود.

س‌

‌- چند نفر بنز خاوری را کرایه می‌کنند بعنوان این که با آن لباس حمل کنند در حالی که در واقع نظر آنها حمل اسلحه بوده بعد از این که بار را می‌زنند و می‌خواسته‌اند حرکت کنند به ادّعای یکی از آنها به راننده گفته‌اند که بار لباس نیست و اسلحه و مهمات است و ما برای این که کسی نفهمد گفتیم لباس است ولی راننده این موضوع را انکار می‌کند و می‌گوید بمن نگفتند و لای پتو پیچیده بوده و من نفهمیدم که اسلحه است و آن چه که مورد توافق طرفین است این است که گفته نشده که قسمتی از این سلاحها موادّ منفجره است، بهر حال در بین راه انفجار بوجود آمده و دو نفر که روی بار بوده‌اند می‌سوزند و فوت می‌کنند، راننده هم کمی آسیب دیده و یکی دیگر از آنها که جلو بوده سالم مانده و ماشین بکلی سوخته، بفرمایید ضامن خسارات وارده بر راننده و ماشین کیست؟ و اگر صاحب بار ضامن نباشد با توجه به این که راننده شریک دارد آیا راننده ضامن خسارت وارده بر ماشین نسبت به سهم شریک هست یا نه؟

ج

- از خصوصیّات قضیه اطلاع ندارم، بطور کلی مسئول قتل و خسارات وارده کسی است که در بوجود آوردن حادثه مقصّر بوده بنا بر این اگر شرعا ثابت شود که راننده علم بوجود مواد منفجره داشته و اقدام و تقصیر کرده و احتمال عقلائی انفجار می‌رفته باید از عهده برآید و اگر صاحبان بار مقصّر باشند آنان مسئول قتل و خسارات می‌باشند و چیزی بر عهده راننده که اطلاع از مواد منفجره نداشته نیست و اگر نزاع موضوعی باشد محتاج به مرافعه شرعیّه است.

س‌

‌- اگر کسی در دادگاه محکوم به دادن دو شتر بعنوان دیه شده باشد این شترها دارای چه خصوصیاتی از نظر جنس و سن‌ّ و سایر مشخصات باید باشد؟

ج

- در فرض سؤال دلیلی بر تعیین خصوصیات مذکوره بنظر نرسیده و به مقتضای اطلاقات دو شتری که صدق شتر بر آنها بکند و مریض و لاغر نباشند مجزی است ولی اگر محکوم، دو شتر که پنج سال آنها تمام شده باشد بدهد کمال احتیاط مراعات شده هر چند محکوم، دو شتر که پنج سال آنها تمام شده باشد بدهد کمال احتیاط مراعات شده هر چند واجب نیست.