مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 29

با اجرت، در صورت تراضی طرفین بی اشکال است و اگر تراضی حاصل نشود، فروشنده می‌تواند مشتری را ملزم به قلع اشجار و بناء نماید، ولی باید ارش را به مشتری بدهد، همان طور که مشتری نیز حق قلع اشجار و غیرها را دارد ولی باید گودی و خرابی که در اثر قلع اشجار مثلا در زمین پیدا می‌شود اصلاح کند.

س‌

‌- اگر عین نزد مشتری معیوب شود حکمش چیست؟

ج‌

‌- اگر عین نزد مشتری معیوب شود چنانچه عیب به آفت سماوی و یا به فعل مشتری حاصل شده بایع می‌تواند همان عین معیوب را بدل ثمن اخذ کند و می‌تواند به نسبت ثمن با سایر غرماء سهیم شود و چنانچه بفعل اجنبی و یا بفعل بایع عیب حاصل شده در این صورت نیز بایع مختار است بین این که به نسبت ثمن با غرماء در مال مفلّس سهیم باشد و بین این که رجوع به عین معیب نماید و در صورت رجوع بعین معیوب، به جهت نقص وارد بر عین، بایع در جزء ثمن با سایر غرماء سهیم می‌شود، و سهیم شدن او با غرماء بدو نحو محتمل است: اوّل آن که سهیم شود در جزئی که نسبت آن جزء به ثمن مثل نسبت ارش به قیمت باشد. دوّم آن که در تمام ارش با غرماء در مال مفلّس سهیم شود پس اگر ثمن ده تومان باشد و قیمت عین بیست تومان و ارش نقصان چهار تومان که خمس قیمت عین است، بنا بر احتمال اوّل در دو تومان با غرماء سهیم در مال مفلّس می‌شود و بنا بر احتمال دوّم در چهار تومان و اگر فرض عکس باشد به این که ثمن بیست تومان باشد و قیمت عین ده تومان و ارش دو تومان که یک خمس ده تومان است مطلب عکس می‌شود، یعنی بنا بر احتمال اوّل در چهار تومان با غرماء سهیم می‌شود و بنا بر احتمال دوّم در دو تومان و چون مسأله محل اشکال است احتیاط بر بایع این است که در هر دو فرض به اقل الأمرین اکتفاء کند، یعنی در هر دو فرض در دو تومان با غرماء سهیم شود کما این که احتیاط بر غرماء هم این است که در هر دو فرض بایع را در چهار تومان سهیم نمایند. بنا بر این تخلّص از محذور به تراضی و تصالح بین غرماء و بایع است.

س‌

‌- هر گاه شخصی مالی را بخرد و با مال خود مخلوط نماید و بعد مفلّس شود آیا فروشنده حق رجوع به مشتری و مطالبه مال خود را دارد یا خیر؟

ج‌

‌- چنانچه خریدار، چیزی را که خریده به غیر جنس آن چیز مخلوط کرده و طوری