مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 70

اعراض او به ثبوت رسیده زمین متعلق به شخص مدعی است و الّا ملک ورثه مالک است و اگر نزاع موضوعی در بین باشد محتاج به مرافعه شرعیّه است.

احیاء موات‌

س‌

‌- در زمینهایی از قدیم به علّت نداشتن آب، دیمی کاری می‌شده و احیاء شده، بفرمایید خرید و فروش آنها چه صورت دارد و آیا دیگران می‌توانند در آن زمینها بدون اجازه صاحبان آنها حفر چاه نمایند یا خیر؟

ج‌

‌- در فرض سؤال هر کس هر مقدار از زمینهای مذکور را در موقعی که موات بوده و مسبوق به احیاء هم نبوده بقصد تملّک احیاء نموده باشد. متعلق به خود او است و خرید و فروش آن هم بلا مانع است و بدون اجازه وی شرعا نمی‌توان در آن حفر چاه و هیچ گونه تصرفی نمود و چنانچه نزاع موضوعی در بین باشد مرافعه شرعیّه لازم است.

س‌

‌- زمینی است حدود پانزده سال قبل کشاورزانی در این زمین کشت و زرع می‌کردند و مدت مدیدی است که آب قنات آن خشک و بالتبع زمین مزبور به واسطه بی‌آبی بلا زرع مانده است. در حدود پنج سال قبل شخصی با اجازه و پرداخت اجاره بمالکین اصلی، زمین را با زدن یک حلقه چاه عمیق احیاء نموده و مشغول درختکاری و کشاورزی شده است در این صورت آیا زارعین 25 سال قبل که در طول این مدت زمین را ترک کرده بودند حقی باین زمین احیاء شده دارند یا خیر؟

ج‌

‌- در فرض سؤال اگر مالکین زمین مزبور بعد از خشک شدن قنات از آن زمین اعراض نکرده بوده‌اند بلکه مترصّد تهیه وسائل آب از قنات بوده‌اند زمین مزبور در ملک مالکین قبلی باقی است. و اللّه العالم.

س‌

‌- قناتی است که بیش از سی سال است آب ندارد و خراب شده و وسط صحرای دیگران می‌باشد مرقوم فرمائید آیا ملکیّت قنات از آن ملکهای مجاور است یا مال مالک قنات؟ و السلام‌

ج‌

‌- در فرض سؤال بحسب ظاهرید، مال صاحبان اصلی قنات است و مربوط بمالکین زمین اطراف آن نیست مگر آن که به مرافعه شرعیّه ثابت شود که صاحبان قنات