مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 73

آثار دیگر از قبیل اشجار و مو و غیره بعمل آورد و چند سال بعد از آن، اهالی آبادی، زمین زراعتی و زمینهای موات را می‌خواهند تقسیم نمایند آیا اهالی، در این زمین معموره حق دارند یا خیر؟

ج‌

‌- از قضیّه شخصیّه اطّلاع ندارم بطور کلی اگر زمین مورد سؤال ملک کسی یا مرافق روستا نبوده و باعث تضییق در چراگاه حشم اهالی نیست، به مقداری که کشاورز مذکور آباد نموده، مالک است و کسی نمی‌تواند بدون اذن او در آن تصرّف نماید و در غیر این صورت باید رضایت اهالی را تحصیل نماید.

س‌

‌- شخصی زمین موات را احیاء و قابل کشت می‌نماید که تا زنده است از آن زمین، استفاده نماید، آیا پس از مرگ وی ورثه‌اش مالک آن زمین هستند یا خیر؟

ج‌

‌- کسی که زمین موات را، بقصد تملّک احیاء کند، بعد از مرگش، به ورثه‌اش می‌رسد و اگر نزاع موضوعی در بین باشد مرافعه شرعیّه لازم است.

س‌

‌- یک قطعه زمین چمن‌زار، در زمان طاغوت، در دست مالک بوده است و بعد از انقلاب، اهالی قریه آن را تصرّف کرده‌اند، چه صورت دارد؟

ج‌

‌- در صورتی که زمین چمن، محیاة و آباد و در دست مالک بوده، فعلا نیز ملک او است و کسی حق تصرّف ندارد و اگر موات بوده، تصرف اهالی قریه، اشکال ندارد.

س‌

‌- در مناطقی سر تپّه‌ها و کوههای آن را قبلا چادرنشینها اشغال کرده و از علفهای آن استفاده می‌کرده‌اند و مدّت چند سال که آن چادر نشینهای دوره گرد نیامده‌اند عدّه‌ای از مردم محل آن مناطق را کشت کرده بعد از آن عدّه دیگر اعتراض دارند که آن مناطق مشترک میان همه است و محصولش باید بین همه تقسیم شود، حکم شرعی چیست؟

ج‌

‌- در فرض مسأله اگر سر تپّه‌ها جزء ملک قریه یا حریم ده نباشد هر کس آن را بقصد تملّک احیاء کند یعنی زمین غیر قابل کشت را برای کشاورزی آماده نماید یا بنحو دیگر احیاء نماید مالک می‌شود.

س‌

‌- بفرمایید در باره زمینهای مواتی که در حریم دهات است و نیز اراضی مواتی که در غیر حریم دهات است از جهت مالک شدن شرعی آنها نظر مبارک چیست؟

ج‌

‌- موات حریم دهات را که فعلا مورد احتیاج مردم است بدون اجازه آنها کسی