مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 78

معلوم است و مدت شاید بیش از پنجاه سال قبل، به ثبت رسیده، البته بعضی که دارای سهامی نبودند از دیگران با قیمت گران خریداری کرده‌اند و اکثر سهام داران دارای دام نیستند و در حال حاضر از آن مراتع بهره‌ای نمی‌برند و عده‌ای دیگر که دارای دام هستند و دارای مرتع نمی‌باشند از مراتع فوق استفاده می‌کنند و ما زاد بر احتیاج خودشان را هم اجاره می‌دهند و مال الاجاره را می‌گیرند و مصرف می‌کنند و به مالکین سهام نمی‌دهند، مستدعی است نظر خودتان را در باره مالکیّت در اسلام و مال الاجاره مراتع و کسانی که اجاره مالکین را حیف و میل می‌کنند بیان فرمائید.

ج‌

‌- اگر مراتع، از قبیل موات باشد خرید و فروش آن جایز نیست و اگر از اراضی معموره و محیاة بوده مانند زمین باغ و زراعت، اختیار آن با مالک زمین است و دیگران بدون اجازه او حق انتفاع از آن را ندارند.

س‌

‌- شخصی برای فروش زمین موات، دامنه کوه واقع در نواحی شهر را تسطیح نموده و به ثبت می‌رساند، بفرمایید با این عمل و نیّت، مالک می‌شود یا خیر؟

ج‌

‌- در فرض سؤال، که تسطیح برای فروش بوده است مالک نمی‌شود.

س‌

‌- آیا مرتع موروثی که محل چرای گاو و گوسفند است شخصی بخواهد جهت تکمیل هزینه سفر بیت اللّه الحرام آن مرتع را بفروشد جایز است یا خیر؟

ج‌

‌- در فرض سؤال اگر منظور از مرتع اراضی موات است که علف و اشجار آن طبیعی است و کسی آن را نکشته و غرس و احیاء ننموده خرید و فروش آن جایز نیست و اگر مرتع حریم نباشد و کسی آن را بطور صحیح احیاء نموده و آباد کرده مالک آن می‌شود و خرید و فروش آن برای آباد کننده و وارث او بی اشکال است.

س‌

‌- شخصی در زمان طاغوت حدود چند هزار متر مربع زمینهای شنزار را با سیم خاردار حصار کرده و می‌فروخت یکی از خریداران مقدار 150 متر مربع زمین را از مالک بعنوان خانه گرفت ولی صحبتی از پول به میان نیامد البته خریدار قصدش خرید بود ولی موقع گرفتن زمین هیچ گونه معامله و گفتاری به میان نیامد تا این که خریدار بعد از چند سال که در آن ساختمان کرده ساختمان را فروخت مالک قبلی زمین قیمت زمین را به نرخ جدید مطالبه می‌کند در حالی که بعد از حدود هشت سال از خرید زمین گذشته و قیمت سابق