مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 91

به مصارف حمام و سایر استفاده‌های عمومی برسانیم، آیا در آن زمینها همه مردم شرکت دارند یا خیر؟

ج‌

‌- از وضع محل مورد سؤال اطلاع ندارم بطور کلی حریم ده متعلق به همه اهالی است و تمام اهالی حق انتفاع از حریم دارند و اگر در مقابل تصرفاتی که می‌کنند با رضایت اهالی وجهی به معتمدین محل بپردازند که صرف امور خیریه عموم اهالی شود مانع ندارد و در نزاع موضوعی مرافعه شرعیّه لازم است.

س‌

‌- اشخاصی وابسته به رژیم طاغوتی جوی عمومی را به نفع شخصی خود درختکاری نموده‌اند آیا درخت تعلق به صاحبان جوی دارد یا به غاصبین؟

ج‌

‌- درخت مال کسی است که آن را کاشته و نهال، ملک او بوده. بلی اگر جوی آب از ملک دیگری عبور می‌کند صاحب ملک در خود جوی آب حق غرس ندارد ولی اگر در کنار آن غرس اشجار کند به طوری که مانع پاک کردن جوی نشود ظاهراً صاحبان جوی حق‌ّ ممانعت ندارند ولی در غیر این صورت می‌توانند ممانعت نمایند.

س‌

‌- دو روستا در چراگاهی منازعه دارند و در بین یکی از دو ده و چراگاه فقط دریا فاصله است و اهالی این دو روستا از اوّل سکونت تا حال در این چراگاه چهار ماه حیوانات خود را می‌چرانند و الآن اهالی روستای دیگر دعوی دارند که این چراگاه در حریم ما است و دریا هم فاصله می‌باشد و مانع از چرانیدن گوسفندان روستای اوّلی می‌شوند مستدعی است حکم شرعی را بیان فرمائید.

ج‌

‌- در فرض سؤال، اگر چراگاه، از اراضی موات است کسی نمی‌تواند بدون احیاء، آن را تملّک نماید و اراضی موات مال امام علیه السلام است، بنا بر این اگر چراگاه، در اراضی موات، در محدوده بین دو قریه باشد هیچ کدام از اهالی دو قریه نمی‌توانند از آمدن اغنام و احشام دیگری جلوگیری کنند و چنانچه حریم یکی از دو قریه باشد و وارد شدن دیگری اسباب تضییق بر صاحبان حریم شود می‌توانند جلوگیری کنند و اگر اسباب تضییق آنها نشود حق جلوگیری از حشم ده مجاور ندارند.

س‌

‌- چشمه‌ای است در کنار معبر عمومی مسلمین که بیش از یک صد سال مورد استفاده عموم عابرین بوده، چند سال قبل شخصی در کنار آن چشمه قهوه‌خانه‌ای درست