مجمع المسائل - جلد سوم‌ صفحه 97

مسأله‌

‌- اگر کسی در موضعی از شارع عام نشسته باشد سپس برخیزد، چنانچه نشستن فقط برای استراحت و مانند آن بوده، حقّش ساقط می‌شود و دیگری می‌تواند جای او بنشیند و هم چنین است حکم اگر برای معامله و حرفه نشسته بوده و بعد از استیفاء غرض، برخاسته، بدون آن که نیّت عود به آن محل‌ّ را داشته باشد و امّا اگر قبل از استیفاء غرض به نیّت عود به آن محل‌ّ، برخاسته، چنانچه چیزی از آن شخص، مانند متاع و یا رحل و یا بساط در آن مکان باقی باشد، ظاهر این است که هنوز حق‌ّ او باقی است و اگر چیزی از او باقی نمانده باشد احوط این است که با کسی که بعد از برخاستن او به جای او آمده مصالحه نمایند.

مسأله‌

‌- همان طور که در صورت عدم مزاحمت با عابرین، موضع نشستن برای معامله، حق جالس است هم چنین اطراف موضع جلوس، بقدر حاجت، برای گذاشتن متاع، و توقف معامله کننده‌ها نیز، حق او است بلکه بنا بر احتیاط، نشستن و ایستادن اشخاصی که مانع از رؤیت متاع و آمدن معامله کننده‌ها باشد نیز جایز نیست.

مسأله‌

‌- اگر کسی روزی در جائی از راه، برای معامله نشسته بوده و روز بعد، دیگری بر او سبقت بگیرد و در آن مکان بنشیند، دوّمی احق‌ّ است و اوّلی نمی‌تواند او را از جائی که نشسته بلند کند و خود بنشیند و لو این که روز قبل، اوّلی نشسته بوده.

س‌

‌- وزارت راه، زمینهای مالکین را گرفته و جاده جدیدی احداث نموده و جاده قدیم متروک شده و تمام مالکین، جاده نامبرده را جزء زمینهای خودشان کرده‌اند و دیگر آثاری باقی نمانده بجز سمت زمین این جانب که بصورت اوّل باقی می‌باشد آیا تصرف آن قسمت جایز است یا خیر و اگر جایز نیست حکم آن چیست؟

ج‌

‌- در فرض سؤال، اگر جاده ذکر شده بکلی متروک نشده و محل عبور است گرفتن آن جایز نیست. بلی اگر بکلی متروک شده و بصورت موات درآمده و قبلا کسی آن را وقف نکرده و مدّعی خصوصی ندارد احیاء آن جایز است و اگر احتمال وقفیّت آن داده شود ولی شهرت نداشته باشد ضرری ندارد.

س‌

‌- شخصی قطعه زمینی دارد که محدود است به یک راه عبور کم عرض، می‌خواهد قدری از آن زمین را واگذار کند تا جاده عرض بیشتری پیدا کند در عوض آن، کمتر