درسنامه با قرآن در مکه و مدینه صفحه 131

نیز هیچ گونه تعهدی نداشت.

گروه‌های دیگری در حدیبیه و مانند آن پیمان ترک مخاصمه با رسول خدا صلی الله علیه و آله بسته بودند، این پیمان‌ها بعضی دارای مدت معین بود و بعضی مدتی نداشت.

در این میان بعضی از طوایفی که با پیامبر صلی الله علیه و آله پیمان بسته بودند یک‌جانبه و بدون هیچ مجوّزی پیمانشان را به خاطر همکاری آشکار با دشمنان اسلام شکستند و یا در صدد از میان بردن رسول خدا صلی الله علیه و آله برآمدند همانند یهود «بنی نضیر» و «بنی قریظه».

پیامبر صلی الله علیه و آله هم در مقابل آن‌ها شدت عمل به خرج داد و همه را از مدینه طرد کرد ولی قسمتی از پیمان‌ها هنوز به قوت خود باقی بود، اعم از پیمانهای مدت دار و بدون مدت.

آیه اول مورد بحث به تمام مشرکان پیمان‌شکن اعلام می‌کند که هرگونه پیمانی با مسلمانان داشتند لغو خواهد شد و می‌گوید این اعلام برائت و بیزاری خداوند و پیامبرش از مشرکانی که با آن‌ها عهد بسته‌اید می‌باشد «برائة من اللَّه و رسوله الی الّذین عاهدتم من المشرکین».

سپس برای آن‌ها یک مهلت چهار ماهه قائل می‌شود که در این مدت بیندیشند و وضع خود را روشن سازند و پس از انقضای چهار ماه یا باید دست از آئین بت پرستی بکشند و یا آماده پیکار گردند و می‌گوید: چهار ماه در زمین آزادانه به هرکجا می‌خواهید بروید (ولی بعد از چهار ماه وضع دگرگون خواهد شد) «فسیحوا فی الارض اربعة اشهر».

اما بدانید که شما نمی‌توانید خداوند را ناتوان سازید و از قلمرو قدرت او بیرون روید «واعلموا انّکم غیر معجزی اللَّه»، و نیز بدانید که خداوند کافران مشرک و بت پرست را