درسنامه با قرآن در مکه و مدینه صفحه 137

شده است و حتی تاریخ اعلام آن را تعیین می‌کند و می‌گوید: این اعلامی است از طرف خدا و پیامبرش به عموم مردم در روز حج اکبر که خداوند و فرستاده او از مشرکان بیزارند «و اذان من اللَّه و رسوله الی الناس یوم الحج الاکبر ان اللَّه بری‌ء من المشرکین و رسوله ...».

در حقیقت خداوند می‌خواهد با این اعلام عمومی در سرزمین مکه و آنهم در روز بزرگ راه‌های بهانه جویی دشمن را ببندد و زبان بد گویان و مفسده جویان را قطع کند تا نگویند ما را غافل‌گیر ساختند و ناجوانمردانه به ما حمله کردند.

قابل توجه اینکه تعبیر «الی الناس» به جای «الی المشرکین» نشان می‌دهد که لازم بوده است به همه مردمی که در آن روز در مکه حاضر می‌شوند این پیام ابلاغ شود تا غیر مشرکان نیز گواه بر این موضوع باشند.

سپس روی سخن را به خود مشرکان کرده و از طریق تشویق و تهدید برای هدایت آن‌ها کوشش می‌کند، نخست می‌گوید: اگر توبه کنید و به سوی خدا باز گردید و دست از این آیین بت پرستی بردارید به نفع شمااست «فان تبتم فهو خیر لکم»؛ یعنی قبول آیین توحید به نفع شما و جامعه شما و دنیا و آخرت خودتان است و اگر نیک بیندیشید همه نابسامانی هایتان در پرتو آن سامان می‌یابد نه اینکه سودی برای خدا و پیامبر در بر داشته باشد.

بعد به مخالفان متعصب و لجوج هشدار می‌دهد که اگر از این فرمان که ضامن سعادت خودتان است سر پیچی کنید بدانید هرگز نمی‌توانید خداوند را ناتوان سازید و از قلمرو قدرت او بیرون روید «و ان تولیتم فاعلموا انکم غیر معجزی اللَّه».

و در پایان این آیه به کسانی که با سرسختی مقاومت می‌کنند اعلام خطر می‌نماید و