درسنامه با قرآن در مکه و مدینه صفحه 225

1. خانه کعبه از قید تملّک مردم آزاد می‌باشد و قابل تملک برای احدی نیست. چنانکه امام محمد باقر علیه السلام در وجه تسمیه کعبه به عتیق می‌فرماید: «لانّه بیت حر عتیق من النّاس و لم یملکه احد».(1) 2. این خانه از تسلّط جبارین آزاد است و هیچ جباری قصد تخریب آن را نکرد مگر این که هلاک شد. چنانکه در داستان ابرهه و سوره فیل به آن اشاره شده است. در حدیثی رسول خدا صلی الله علیه و آله می‌فرماید: «انّما سمی البیت العتیق لانّه لم یظهر علیه جبّار».(2) این بیت عتیق نامیده شد بخاطر آنکه هیچ جباری بر آن غلبه و استیلا نمی‌یابد.

3. از طوفان نوح آزاد شده زیرا این طوفان بنا بر قولی تمام روی زمین را فرا گرفت و تنها مکان کعبه در زیر آب فرو نرفت. روایتی از امام صادق علیه السلام این وجه را تأیید می‌کند:

«سمی البیت العتیق لأنّه اعتق من الغرق».(3) 4. بخاطر قدمت آن است، زیرا کعبه اولین خانه‌ای می‌باشد که برای عبادت خدا ساخته شده است: «انّ اوّل بیت وضع للنّاس للّذی ببکّة مبارکاً».(4) 3. وفای به نذر

مقصود از وفای به نذر آن است که بسیاری از مردم نذر می‌کردند که در صورت توفیق برای حج علاوه بر مناسک حج قربانی‌های اضافی و صدقات و کارهای خیری انجام دهند و گاه می‌شد که بعد از رسیدن به مقصد نذرهای خود را به دست فراموشی می‌سپردند. قرآن تأکید می‌کند که در وفای به نذر کوتاهی نکنند.(5)

1- برهان/ ج 3/ ص 90/ 25
2- تفسیر ابن کثیر/ ج 3/ ص 189
3- برهان/ ج 3/ ص 90/ 27
4- آل عمران/ 96
5- روح المعانی/ ج 17/ ص 146؛ فتح القدیر/ ج 3/ ص 449؛ مجمع البیان/ ج 7/ ص 130؛ تفسیر کبیر/ ج 23/ ص 31؛ نمونه/ ج 14/ ص 87