درسنامه با قرآن در مکه و مدینه صفحه 227

اعمال و مناسک حج است و ممکن است احترام خانه کعبه خصوصاً و حرم مکه عموماً نیز به آن افزوده شود بنابراین تفسیر آن بخصوص محرمات یعنی آنچه از آن نهی شده بطور کلی یا تمام واجبات خلاف ظاهر آیات است.

بعد می‌فرماید چهارپایان برای شما حلال شده مگر آنچه دستور منعش برای شما خوانده می‌شود که ممکن است منظور تحریم قربانیانی باشد که برای غیر خدا ذبح می‌شوند (آنطور که عادت مشرکین بود) و ممکن است منظور این باشد که برای محرم صید کردن حرام است. در پایان آیه 30 دو دستور از مراسم حج را بیان می‌کند که مبارزه‌ای با سنن جاهلی است، اولًا از بت‌ها اجتناب کنید چون آن‌ها پلید هستند، ثانیاً از سخنان باطل و بیهوده بپرهیزید.

مراسم حج و گفتن لبیک را در حالی انجام دهید که قصد و برنامه شما خالص و برای خدا باشد و هیچگونه شرکی در آن راه نیابد، به عبارت دیگر اخلاص و قصد قربت محرّک اصلی در حج و سایر عبادات باشد.

هرکس شریکی برای خدا قائل شود مانند کسی است که از آسمان سقوط کرده و پرندگان در وسط هوا او را می‌ربایند و یا تندباد او را به مکان دوری پرتاب می‌کند، یعنی انسان غیر موحد بدون ستون و پایگاه است که یا طعمه دیگران می‌شود یا به تنهایی مرگبار و دوری کامل از حق و حقیقت گرفتار خواهد شد.(1)

منظور از اجتناب از قول زور، پرهیز از هرگونه گفتار باطل و بیهوده است و تفسیر آن به تلبیه مشرکان «لبیک لا شریک الّا شریکاً هو لک تملکه و ما ملک» یا دروغ یا شهادت