درسنامه با قرآن در مکه و مدینه صفحه 327

خود اداره می‌شود، ولی قرآن کریم خداوند را هم علت محدثه می‌داند هم علت مبقیه:

«ربّک».(1) 9. معلم واقعی بشر

معلّم واقعی بشر خداوند متعال است؛ (علّم الانسان ما لم یعلم)، معلم بودن خداوند در آیات دیگری نیز بیان شده از جمله: (الرّحمن* علّم القرءان* خلق الانسان* علّمه البیان)(2) و (و علّم ءادم الأسماء کلّها)(3) و (و اذ علمتک الکتاب و الحکمة و التوراة و الانجیل)(4) و (و انّه لذو علم لما علّمناه)(5) و (إن هو إلّاوحی یوحی* علّمه شدید القوی).(6)

اگر وصف معلّم در باره‌ی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سایر پیامبران بیان شده از آن جهت است که پیامبران مظهر علم خداوند هستند و به واسطه‌ی تعلیم الهی معلّم جوامع بشری می‌باشند؛ «هو الّذی بعث فی الامیین رسولًا منهم یتلوا علیهم ءایاته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة و إن کانوا من قبل لفی ضلالٍ مبینٍ».(7)

10. برتری دانش بر آفرینش

برای این که برتری دانش بر آفرینش بهتر اثبات و معلوم گردد، آیه‌ی «ما غرّک بربّک الکریم الّذین خلقک فسوّیک فعدلک» از سوره‌ی انفطار را با آیه‌ی «اقرأ و ربّک الاکرم» مقایسه کنید که در آنجا خداوند برای نعمت خلق و تسویه و تعدیل و تصویر و ترکیب به «کریم»؛ یعنی بخشنده متصف شده و اینجا برای تعلیم به «اکرم» یعنی

1- نوین/ ص 252؛ نسیم حیات/ ص 144
2- الرحمن/ 1- 4
3- بقره/ 31
4- مائده/ 110
5- یوسف/ 68
6- نجم/ 4- 5
7- جمعه/ 2