درسنامه با قرآن در مکه و مدینه صفحه 50

تفسیر

این آیات شریفه حدود و لوازم یک حکم را متعرض است که «قاتلوا فی سبیل الله» اصل حکم قتال را بیان می‌کند و هدف از آن را نیز مشخص می‌کند که می‌بایست جنگ به خاطر خداوند باشد نه به خاطر انتقام‌جویی و ریاست‌طلبی و جمع آوری غنایم و ... و با جمله‌ی «لا تعتدوا» محدودیت آن را مطرح ساخته که در جنگ از حدّ تجاوز نکنید که خدا تجاوزکاران را دوست ندارد.

در آیه‌ی بعد جهت تشدید و سخت‌گیری را بیان نموده که شما هر کجا آن‌ها را یافتید بکشید و به مسلمانان اجازه می‌دهد به همان گونه که آن‌ها شما را از مکه بیرون کردند با آن‌ها مقابله به مثل کنید و آن‌ها را بیرون کنید. بعد محدودیت مکانی را مطرح می‌کند؛ «و لا تقاتلوهم عند المسجد الحرام»، بعد از آن محدودیت زمانی را نیز بیان می‌کند که می‌فرماید: «و قاتلوهم حتی لا تکون فتنة».

نکته‌ها

1. دستور قتال با مشرکان مکه

سیاق آیات شریفه دلالت دارد بر این که یک دفعه نازل شده است و مقصود از آن دستور قتال برای اولین بار با مشرکان مکه است چون در این آیات سخن از بیرون ساختن ایشان از جایی است که مؤمنان را بیرون کرده‌اند و نهی از قتال در خانه‌ی خدا و ایجاد فتنه و تشریع قصاص از اموری که مربوط به ایشان است مطرح شده است.

علاوه بر این که خداوند قتال با مشرکان را مقید به قتال آن‌ها با مسلمانان دانسته است؛ «و قاتلوا فی سبیل الله الذین یقاتلونکم» و معنای این کلام این نیست که اگر کسی با شما جنگ کرد شما هم با او جنگ کنید، همچنین معنای این کلام این نیست که