درسنامه با قرآن در مکه و مدینه صفحه 65

خداوند به آن‌ها خطاب می‌کند که زاد و توشه در سفر بردارید و سربار مردم نباشید، ولی بدانید بهترین توشه تقوی است.

2. از اعمال شایسته زاد و توشه تهیه کنید که بهترین توشه تقوی است.

و در پایان می‌فرماید ای صاحبان عقل و بصیرت در آنچه امر و نهی نموده‌ام تقوی داشته باشید.(1) نکته‌ها

1. ماه‌های حج

ماه‌های حج شوال، ذی القعده و ذی الحجه است و در غیر از آن حج صحیح نیست «الحجّ اشهر معلومات». امام صادق علیه السلام می‌فرماید: « «الحجّ اشهر معلومات» شوال و ذوالقعدة و ذوالحجة لیس لأحد ان یحجّ فی ما سواهنّ».(2)

2. امتیاز زاد و توشه معنوی

برای انسان دوگونه سفر وجود دارد: الف: سفر در دنیا، ب: سفر از دنیا.

برای سفر در دنیا نیاز به زاد و توشه مادی است، برای سفر از دنیا نیز نیاز به زادوتوشه است که آن عبارت است از معرفت و محبت به خداوند متعال و اشتغال به طاعت و اجتناب از معصیت او و این زادوتوشه معنوی در سفر از دنیا بهتر است از زادوتوشه سفر در دنیا بخاطر اینکه زادوتوشه مادی انسان را از عذاب موقت نجات می‌دهد، اما زادوتوشه معنوی انسان را از عذاب و رنج دائم و همیشگی می‌رهاند. زاد و توشه مادی، لذت آن همراه با درد و رنج و بیماری است به خلاف زاد و توشه معنوی که لذت آن خالص از ضرر و زیان است.(3)

1- مجمع البیان/ ج 2/ ص 523؛ المیزان/ ج 2/ ص 79
2- راهنما/ ج 2/ ص 19
3- روح البیان/ ج 1/ ص 315؛ تفسیر کبیر/ ج 5/ ص 182