- پیشگفتار 1
- مقدمه 5
- اشاره 10
- اشاره 10
- فصل اول: آشنایی با پیشینه مذاهب فقهی و چکیدهای از آراء اصولی آنها 10
- 1. برجستهترین مشترکات مذهبی عامه و خاصه 11
- 2. پیدایش مکتب اهل حدیث و اهل رأی در میان عامه 12
- اشاره 12
- الف) مکتب اهل حدیث 12
- ب) مکتب اهل رأی 13
- 4. مذهب حنفی (نخستین مذهب) 15
- اشاره 15
- 3. پیدایش مذاهب چهارگانه عامه 15
- اصول اساسی مذهب حنفی 16
- اشاره 19
- 5. مذهب مالکی (دومین مذهب) 19
- مهمترین منابع فقهی مذهب حنفی 19
- اصول اساسی مذهب مالکی 20
- مهمترین منابع فقهی مذهب مالکی 23
- اشاره 24
- 6. مذهب شافعی (سوّمین مذهب) 24
- اصول اساسی مذهب شافعی 25
- اشاره 26
- مهمترین منابع فقهی مذهب شافعی 26
- 7. مذهب حنبلی (چهارمین مذهب) 26
- اصول اساسی مذهب حنبلی 28
- برخی از آراء کلامی احمد بن حنبل 29
- مهمترین منابع فقهی مذهب حنبلی 29
- 8. تداوم مذهب حنبلی در قرون متأخّر 30
- 1. قرآن کریم 33
- فصل دوم: مقایسه اصول اساسی استنباط مذاهب اسلامی 33
- اصول اساسی استنباط 33
- 4. سنت نبوی منقول به خبر مرسل و ضعیف 34
- 3. سنت نبوی منقول به خبر واحد ثقه 34
- 2. سنت نبوی متواتر و مشهور 34
- 6. قول صحابی 35
- 5. سنت اهل بیت: 35
- 8. قیاس 36
- 7. اجماع 36
- 9. استحسان 37
- 11. استصحاب 38
- 10. عرف و عادت 38
- 12. استقراء 39
- 13. استدلال 40
- 14. شرع من قبلنا 40
- 16. مصالح مرسله 41
- 15. البرائة الاصلیة یا الاباحةالاصلیة 41
- 17. سدّ ذرائع و فتح ذرائع 42
- 19. عمل اهل مدینه 43
- 18. مراعاة الخلاف 43
- 21. اصالة الاحتیاط 44
- 20. اصالة التخییر 44
- اقسام حکم شرعی 45
- 2. تقسیم حکم به «واقعی اوّلی» و «واقعی ثانوی» 45
- 1. اقسام حکم تکلیفی 45
- 3. معنای «سنت» و فرق آن با «مستحب» و «مندوب» 46
- 4. معنای کراهت و ترک اولی 47
- فصل سوم: «طهارت» از دیدگاه مذاهب اسلامی 49
- احکام آبها 49
- 1. آب مطلق 49
- 2. آب کثیر 49
- 1. احکام آبها و مطهّرات 49
- 3. ملاک آب کثیر 50
- 1. آب مطلق 51
- 2. آب مضاف 51
- 4. آب قلیل 51
- مطهّرات 51
- 3. استحاله 52
- 4. سوزاندن نجاست با آتش 52
- 6. زمین 53
- 5. آفتاب 53
- 7. جمعبندی 55
- 1. ادرار و مدفوع غیر حلال گوشت 56
- 2. اعیان نجس 56
- 2. ادرار و مدفوع حلال گوشت 56
- نجاسات 56
- 4. وَذْی و مَذْی و وَدْی 57
- 3. منی 57
- 5. قی (استفراغ) 58
- 6. خون 58
- 9. اجزای مردار 59
- 7. میّت 59
- 8. مردار 59
- 11. فقّاع 60
- 10. شراب 60
- 12. سگ و خوک 61
- 13. کافر 61
- 14. قیح (چرک و زرد آب) 61
- 15. جمعبندی نجاسات 62
- احکام تخلّی 63
- 2. رو به قبله یا پشت به آن نبودن 63
- 1. وجوب ستر عورت 63
- 3. احکام تخلّی 63
- 3. تخلّی بر قبور 64
- 4. تخلّی در ملک دیگران و در موقوفات 64
- 7. استبرا 65
- 6. تخلّی در جاده، خیابان و محل عبور و مرور مردم 65
- 5. تخلّی در آب راکد و جاری 65
- 8. استنجا و تطهیر محل خروج ادرار و مدفوع 66
- 10. مکروهات تخلّی 67
- 11. مستحبات تخلّی 67
- 9. چگونگی انجام استنجا 67
- 2. مذی و ودی 69
- 4. احکام وضو 69
- 1. ادرار، مدفوع و باد معده و روده 69
- نواقض وضو 69
- احکام وضو 69
- 5. استحاضه قلیله 70
- 3. خواب غالب بر چشم و گوش 70
- 4. امور زایلکننده عقل 70
- 6. مسّ عورت 71
- 7. لمس 71
- 8. استفراغ 72
- 9. خون و قیح 72
- 10. قهقهه 73
- 11. ارتداد و خوردن گوشت شتر 73
- 12. جمعبندی نواقض 74
- 1. شستن صورت 74
- احکام وضو 74
- 2. از بالا به پایین شستن صورت 75
- 4. مسح سر 76
- 3. شستن دستها 76
- 5. آب مسح 77
- 6. مسح سر با داشتن حایل 77
- 8. مسح پا با داشتن حایل 78
- 7. مسح پاها 78
- 10. موالات 79
- 9. ترتیب 79
- 11. نیّت 80
- شرایط و غایات وضو 81
- 12. جمعبندی 81
- 2. شرایط مورد اختلاف در وضو 82
- 3. غایات مورد اتفاق در وضو 82
- 4. غایات مورد اختلاف در وضو 83
- 5. وضوهای مستحب 83
- مستحبات و مکروهات وضو 84
- 1. معنای سنتها و مستحبات وضو 84
- 3. معنای مکروهات وضو 85
- 2. مستحبات وضو 85
- 4. مکروهات وضو 86
- 5. احکام غسل 87
- 1. موجبات غسل جنابت 87
- 2. احتلام 87
- غسل جنابت 87
- 3. واجبات غسل جنابت 88
- 5. محرّمات در حال جنابت 89
- 4. اعمالی که غسل جنابت در آنها لازم است 89
- 7. کفایت غسل جنابت از وضو 90
- 6. مکروهات حال جنابت 90
- 1. تعریف حیض 92
- 2. سنّ بلوغ دختران و حکم آن 92
- احکام حیض 92
- 6. احکام بانوان 92
- 4. سنّ یائسگی 93
- 3. یائسگی و حکم آن 93
- 6. اکثر طهر 94
- 5. مدّت حیض 94
- 7. اقلّ طهر 95
- 9. محرّمات مورد اختلاف در زمان حیض 95
- 8. محرّمات مورد اتفاق در زمان حیض 95
- 10. استماع آیه سجده در حال جنابت و حیض 96
- 1. تعریف استحاضه 97
- احکام استحاضه 97
- 11. کیفیت غسل حیض 97
- 2. اقسام استحاضه 97
- 4. حکم استحاضه 98
- 3. غسل استحاضه 98
- 1. تعریف نفاس 99
- احکام نفاس 99
- 2. اقلّ نفاس 99
- 4. حکم نفاس و غسل آن 100
- سایر اغسال واجب و مستحب 100
- 3. اکثر نفاس 100
- 1. غسل مسّ میت 100
- 2. مسلمان شدن کافر 101
- 3. از دنیا رفتن 101
- 4. جمعبندی غسلهای واجب 101
- 5. غسلهای مستحب 102
- 7. احکام تیمّم 103
- 1. نداشتن آب 103
- مسوّغات تیمّم 103
- تیمّم 103
- 2. طلب و جستجوی آب 103
- 3. ترس و تعذّر از استعمال آب 104
- 4. داشتن آب غیر کافی 104
- 5. تیمم در تنگی وقت نماز 105
- 6. چیزهایی که تیمّم بر آنها صحیح است 105
- 7. نیت در تیمم 106
- 8. مسح صورت 106
- 10. ترتیب 107
- 11. موالات 107
- 9. مسح دستها 107
- 12. تسمیه 108
- احکام محتضر 109
- 1. برگرداندن محتضر به سوی قبله 109
- احتضار و غسل میت 109
- 8. احکام درگذشتگان 109
- 1. غسل میت 110
- 2. تلقین 110
- غسل میّت 110
- 2. شرایط مورد اتفاق در وجوب غسل میت 111
- 3. غسل جنین سقط شده 111
- 4. غسل مقداری از جسم 112
- 5. تعداد غسل میت 112
- 6. کیفیت غسل میت 113
- 7. حنوط 114
- 8. همگن و همسان بودن غاسل 114
- 9. غسل دادن زن و شوهر به وسیله یکدیگر 115
- 10. فقدان همگن 115
- کفن میّت 116
- 2. حداقل مقدار لازم در کفن 116
- 1. وجوب تکفین 116
- 3. شرایط و ویژگیها، و سنتها و مستحبات کفن 117
- نماز میت 118
- 1. حکم نماز میت 118
- 2. شرایط کسانی که بر میت نماز میگزارند 119
- 3. شرایط مورد اتفاق در نماز میت 119
- 4. شرایط مورد اختلاف: حاضر بودن میت 119
- 5. قرار دادن جنازه در برابر نمازگزار 120
- 6. قرار دادن میت بر زمین 120
- 9. تعداد تکبیرهای نماز میت 121
- 7. واجبات و ارکان نیت در نماز میت 121
- 8. نماز میت در حال ایستاده 121
- 10. چگونگی نماز میت و آداب آن 122
- 11. اقامه نماز میت در مسجد 123
- 12. شهید 124
- 13. اولیای میت 125
- 14. وقت اقامه نماز میت 127
- 1. تشییع میت 127
- تشییع میّت 127
- 2. شرکت زنان در تشییع جنازه 128
- 2. دفن میت به سمت قبله 129
- 1. دفن میت 129
- دفن میّت 129
- 3. قرار دادن لحد برای قبر 129
- 1. نوشتن روی قبر 130
- احکام قبور 130
- 4. مستحبات و مکروهات دفن 130
- 3. نبش قبر 131
- 2. بنای بر قبور 131
- 4. تعزیت و تسلیت به مصیبتزدگان 132
- 5. گریستن بر میت 132
- زیارت اهل قبور 133
- 1. زیارت اهل قبور برای مردان 133
- 2. زیارت اهل قبور برای زنان 133
- 3. زیارت قبر پیامبراعظم صلی الله علیه و آله و سلم 134
- نمازهای واجب یومیه 135
- 1. اهمیت نماز 135
- 2. تعداد نمازهای واجب یومیه 135
- فصل چهارم: مباحث نماز از دیدگاه مذاهب اسلامی 135
- 1. نمازهای واجب و نافلهی یومیهو اوقات آنها 135
- 2. وقت نماز عصر 136
- اوقات نمازهای واجب یومیه 136
- 1. وقت نماز ظهر 136
- 3. وقت نماز مغرب 137
- 5. وقت نماز صبح 138
- 4. وقت نماز عشا 138
- 6. اقامه نماز در برخی زمانها دارای نهی است 139
- 7. نماز متعلق نهی 139
- 9. موارد جواز جمع میان دو نماز 141
- 8. جمع بین نمازهای ظهر و عصر، مغرب و عشا 141
- 1. نمودار نمازهای غیر واجب 142
- تعداد و احکام نمازهای نافله 142
- 2. تفصیل نمازهای نافله 143
- 3. نمازهای شب و وتر و حکم قنوت در آنها 146
- 4. حکم قنوت در نمازها 147
- 2. مقدمات نماز: 149
- اشاره 149
- 1. حکم قبله 150
- قبله 150
- 2. تعریف قبله 151
- 3. جهل به جهت قبله 151
- 4. نماز در جوف و بام کعبه 152
- لباس نمازگزار 153
- 1. حکم ستر عورت در نماز 153
- 2. حدّ عورت و پوشش در نمازها 153
- 3. حکم پوشش در غیر نماز 154
- 4. حد پوشش مردان در غیر نماز 154
- 5. حد پوشش زنان در غیر نماز 155
- 7. نگاه زن به مرد نامحرم 156
- 6. نگاه مرد به زن نامحرم 156
- 9. شرایط لباس نمازگزار 157
- 8. حکم لمس و صدا 157
- 10. شرایط مکان نمازگزار 158
- 11. نماز زن و مرد در کنار یکدیگر 158
- 12. مکانهایی که نماز در آنها مکروه است 159
- 13. نماز در مقبره 159
- 14. قرار دادن سُتره 160
- 15. عبور از مقابل نمازگزار 160
- 16. جلوگیری نمازگزار از عبور دیگران 161
- 2. آداب مسجد 162
- 1. نمازگزاردن در مسجد 162
- احکام مساجد 162
- 4. خوابیدن در مسجد 163
- 3. محل عبور قرار دادن مسجد 163
- اذان و اقامه 164
- 5. وارد کردن نجس و متنجس در مسجد 164
- 1. مشروعیت اذان 164
- 3. الفاظ مورد اتفاق در اذان 165
- 2. جایگاه اذان 165
- 4. الفاظ مورد اختلاف در اذان 165
- 6. حکم اقامه 166
- 5. حکم اذان 166
- 7. فاصله بین اذان و اقامه 167
- 8. الفاظ اقامه 168
- 9. اذان و اقامه برای زنان 169
- 10. اذان برای اموری خاص 170
- 3. ارکان و واجبات نماز 171
- اشاره 171
- واجبات نماز 172
- 1. ارکان و واجبات نماز 172
- 1. معنا و حکم نیت 175
- واجب اول: نیّت 175
- 2. تلفظ به نیت 176
- واجب دوم: تکبیرة الاحرام 177
- 2. لفظ تکبیرة الاحرام 177
- 1. معنای تکبیرة الاحرام و حکم آن 177
- 1. حکم قیام در نمازهای فریضه و نافله 178
- واجب سوم: قیام 178
- 2. مقدار لازم در قیام 178
- واجب چهارم و هفتم: قرائت و ذکر 179
- 1. حکم فاتحة الکتاب و ذکر 179
- 2. حکم قرائت مأموم 180
- 3. تکفیر یا تکتّف (دست بسته نماز خواندن) 180
- 4. حکم بسمله 181
- 5. استعاذه 182
- 6. دعای افتتاح 182
- 7. تأمین (آمین گفتن پس از حمد) 183
- 8. قرائت سوره، بعد از فاتحه 184
- 9. مقدار لازم از سوره در قرائت 184
- 11. تکبیرهای انتقال 185
- 10. حکم قرائت سوره برای امام و مأموم و منفرد 185
- 13. باز کردن بین دو پا 186
- 12. بالا بردن دستها هنگام تکبیرها 186
- 1. حکم رکوع 187
- واجب پنجم 187
- 2. ذکر رکوع 187
- 3. ذکر برخاستن از رکوع 188
- 2. حکم سجده 189
- 1. چگونگی رفتن به سجده و برخاستن از آن 189
- واجب ششم: سجده 189
- 3. اعضای سجود 190
- 4. ما یصحّ السجود علیه 190
- 5. بالا بودن موضع سجده 191
- 7. چگونگی قرار دادن اعضای سجده بر زمین 192
- 6. ذکر سجده و مقدار آن 192
- 8. چگونگی نشستن پس از سجده 193
- 9. جلسه استراحت 194
- 10. نشستن بین دو سجده 194
- 11. سجده تلاوت 195
- 12. مواضع سجده تلاوت 195
- 13. دعای هنگام سجده تلاوت 196
- 14. سجده شکر 196
- 17. ذکر تشهد 197
- واجب هشتم: تشهد 197
- 16. تشهد آخر 197
- 15. تشهد اول 197
- 18. استحباب اشاره با انگشت سبابه 198
- 19. صلوات در تشهد اول 199
- 20. صلوات در تشهد آخر 199
- 21. دعا در تشهد آخر 200
- 23. صیغه سلام 201
- واجب نهم: سلام 201
- 22. سلام 201
- 25. نیت در سلام 202
- 24. توجه و اشاره به چپ و راست هنگام سلام 202
- واجب دهم: ترتیب 203
- 1. ترتیب 203
- واجب یازدهم: موالات 204
- 1. موالات 204
- مبطلات نماز 205
- 1. مهمترین مبطلات نماز 205
- 4. مبطلات و مکروهات نمازو احکام سهو و شک 205
- احکام شک و سهو در نماز 207
- 2. شک در عدد رکعات 207
- 1. مکروهات نماز 207
- 3. اسباب سجده سهو 208
- 4. حکم سجده سهو 209
- 5. چگونگی سجده سهو 210
- نماز مسافر 212
- 5. نماز مسافر و نماز جماعت 212
- 1. قصر نماز در سفر 212
- 1. مسافت شرعی 212
- شرایط قصر خواندن نماز 212
- 5. گذشتن از حدّ ترخص 213
- 2. قصد سفر از زمان خروج 213
- 4. سفر شغلی 213
- 3. مباح بودن سفر 213
- 6. اقتدای مسافر به حاضر 214
- 7. نیت اقامت 214
- 1. حکم جماعت در نمازهای روزانه 215
- نماز جماعت 215
- احکام نماز جماعت 215
- 2. اهمیت نماز جماعت/ 216
- 3. به جماعت خواندن نمازهای غیر روزانه 216
- 4. شرایط امام جماعت؛ موارد اتفاقی 217
- 5. شرایط امام جماعت؛ موارد اختلافی 218
- 6. اقتدا به مخالف در مذهب یا اجتهاد 218
- 7. اتحاد مکان و نبودن حایل 219
- 9. حکم مسبوق 220
- 8. نماز پیرامون کعبه 220
- اشاره 221
- 6. نمازهای دیگر: 221
- نماز جمعه 222
- 1. وجوب نماز جمعه 222
- 1. اذن حاکم 222
- شرایط وجوب اقامه نمازجمعه 222
- 2. جماعت 223
- 4. تعدّد جمعه و رعایت فاصله 223
- 3. عدد شرکتکنندگان 223
- 5. محل اقامه نمازجمعه 224
- 8. شرایط مکلّفان به شرکت در نماز جمعه 225
- 9. محتوای خطبه نماز جمعه 225
- 7. عدالت امام جمعه 225
- 6. ایراد دو خطبه 225
- 10. حرف زدن در حال خطبه 226
- 11. شرط عربی بودن خطبه 227
- 12. چگونگی نماز جمعه 227
- 1. حکم نماز عید 228
- نماز عیدین 228
- 2. چگونگی نماز عید 229
- 4. تکبیرهای ایام عید 230
- 3. آداب نماز عید 230
- نماز آیات 230
- 1. حکم نماز کسوف و خسوف 230
- 2. اقامه نماز کسوف و خسوف به جماعت 231
- 3. چگونگی انجام نماز کسوف و خسوف 231
- 5. سایر آیات 232
- 4. نماز زلزله 232
- نماز استسقا 233
- 6. حکم نماز استسقا 233
- 7. چگونگی انجام نماز استسقا 233
- 9. نماز تراویح 234
- 8. آداب نماز استسقا 234
- نماز تراویح 234
- 10. مندوبات نماز تراویح 235
- 11. برخی نمازهای مستحب 236
- فصل پنجم: مباحث روزه از دیدگاه مذاهب اسلامی 237
- اشاره 237
- 1. تعریف روزه 238
- روزه و مبطلات آن 238
- 2. اقسام روزه 238
- 4. مبطلات روزه که مورد اتفاق است 239
- 3. وجوب روزه ماه مبارک رمضان 239
- 1. مفسدات موجب قضا و کفاره در ماه رمضان 240
- مفطرات روزه 240
- موجبات قضا 241
- 1. مبطلات موجب قضا، در ماه رمضان 241
- 1. شرایط وجوب روزه 243
- احکام روزه 243
- 3. قضای روزه رمضان 244
- 2. کسانی که روزه بر آنها واجب نیست 244
- 4. فدیه تأخیر قضای رمضان 245
- 5. کفاره افطار عمدی 245
- 7. روزه در مناطق قطبی 246
- 6. قضای نماز و روزه از سوی میت 246
- 9. حکم روزه در سفر 247
- 8. روزه مسافر 247
- احکام هلال 248
- 2. شرطیت اتحاد افق 248
- 1. ثبوت ماه رمضان 248
- 5. راههای اثبات هلال 249
- 4. اعتبار قول منجّمان 249
- 3. اعتبار حکم حاکم 249
- اقسام روزه 250
- 1. روزههای حرام 250
- 3. روزه یومالشک 251
- 2. روزه مستحب گرفتن زن 251
- 4. روزههای مکروه 252
- 5. روزه عاشورا 252
- 7. شب قدر 253
- 6. روزههای مستحب 253
- 3. شرایط مورد اتفاق در اعتکاف 254
- 2. مدت اعتکاف 254
- 1. اعتکاف 254
- احکام اعتکاف 254
- 4. روزه در زمان اعتکاف 255
- 5. طهارت از جنابت، حیض و نفاس 255
- 7. خروج از مسجد در حال اعتکاف 256
- 6. مسجد محل اعتکاف 256
- 8. آمیزش جنسی در حال اعتکاف 257
- 9. محرّمات و مفسدات دیگر در اعتکاف 258
- 2. فوری یا تراخی بودن وجوب حج 259
- 2. واجبات احرام 259
- 3. شرایط وجوب حج 259
- 1. وجوب حج، یک بار در عمر 259
- 1. وجوب حج و شرایط و اقسام آن 259
- فصل ششم: مباحث حج و عمرهاز دیدگاه مذاهب اسلامی 259
- وجوب حج 259
- 4. اسلام، شرط صحت یا وجوب 260
- 5. وجوب همراه داشتن مَحْرم (بر زنان) 260
- 6. نیابت در حج 261
- 8. نیابت از بلد یا میقات 261
- 7. استنابه برای مستطیع عاجز یا میّت 261
- اقسام حج 262
- 1. انواع حج 262
- 2. حج قِران 262
- 3. انتخاب نوع حج 263
- 2. احرام قبل از میقات 264
- 1. مواقیت مکانی 264
- میقات احرام 264
- 3. عبور از میقات بدون احرام 265
- 4. ماههای حج 265
- احرام 266
- 5. احرام قبل از ماههای حج 266
- 1. مستحبات احرام 266
- 2. تیمم بدل از غسل احرام 267
- 3. واجبات احرام 267
- 4. حکم تلبیه 268
- 5. ذکر تلبیه 269
- 2. جماع و مقدمات آن 270
- 3. تروک احرام 270
- 1. شکار صحرایی وحشی 270
- 3. عقد ازدواج برای خود و دیگران 270
- 4. استمنا و خود ارضایی جنسی 271
- 5. استفاده از عطریّات و چیزهای خوشبو 271
- 6. پوشیدن چیز دوخته 271
- 9. فسوق 272
- 7. پوشیدن چکمه و جوراب و مانند آن 272
- 8. سرمه کشیدن 272
- 10. جدال 273
- 11. نگاه در آینه 273
- 12. کشتن جانوران ساکن در بدن 273
- 13. انگشتر به دست کردن 273
- 15. روغن مالی به بدن 274
- 14. پوشش زیور برای زنان مُحرم 274
- 18. پوشاندن صورت برای زنان 275
- 16. ازاله مو 275
- 17. پوشاندن سر برای مردان محرم 275
- 19. استظلال 276
- 22. کندن دندان 276
- 21. ناخن گرفتن 276
- 20. بیرون آوردن خون از بدن خود 276
- 24. سلاح در بر داشتن (مسلّح شدن) 277
- 25. حنا 277
- 23. کندن درخت یا گیاهان روییده در حرم 277
- 26. محرمات احرام به صورت شعر 278
- 4. طواف و نماز آن 279
- 1. قطع تلبیه در احرام عمره تمتّع 279
- 5. سعی 279
- 6. تقصیر 279
- 2. حکم ورود به مکه 279
- ورود به مکه 279
- 3. آداب ورود به مکه و مسجدالحرام 280
- طواف 281
- 1. طواف قدوم 281
- اقسام طواف 281
- 3. طواف عمره مفرده 282
- 4. طواف زیارت 282
- 2. طواف عمره تمتّع 282
- 5. طواف نساء 283
- 8. شرایط طواف 283
- 7. طواف مستحب 283
- 6. طواف وداع 283
- 9. واجبات طواف 285
- 10. مستحبات طواف 286
- 11. اضطباع 287
- 12. رَمَل 288
- 13. نماز طواف 289
- 1. وجوب سعی میان صفا و مروه و شرایط و کیفیت آن 289
- سعی میان صفا و مروه 289
- 2. تعداد سعی 290
- 3. تکرار سعی 290
- تقصیر 291
- 1. حلق یا تقصیر در عمره تمتّع 291
- 2. تعداد افعال واجب در عمره تمتّع 292
- 3. چگونگی تقصیر 293
- 4. حلق یا تقصیر در عمره مفرده 293
- 5. تعداد افعال واجب در عمره مفرده 294
- 8. وقوف به عرفات و مشعر 295
- 1. زمان و مکان احرام حج 295
- احرام حج 295
- 7 احرام حج 295
- 9. مناسک منا 295
- 1. زمان وقوف در عرفات 296
- 2. قطع تلبیه در احرام حج 296
- وقوف در عرفات 296
- 2. خطبه امام در عرفات 297
- 3. قصر یا تمام بودن نماز امام و سایر حجاج در عرفات 298
- 4. جمع نماز ظهر و عصر در عرفات 298
- 5. نماز جمعه در عرفات 299
- 6. مستحبات وقوف در عرفات 299
- 8. بیتوته شب عید در مشعرالحرام (پیش از وقوف بینالطلوعین) 300
- 7. زمان کوچ از عرفات 300
- وقوف در مشعرالحرام 300
- 9. وقوف پس از طلوع فجر در مشعرالحرام 301
- 10. شرایط وقوف در عرفات و مشعرالحرام 302
- 11. نماز مغرب و عشای شب عید قربان و چگونگی آن 303
- 12. مستحبات وقوف در مزدلفه 304
- 1. مناسک واجب منا در عید قربان 305
- 2. ترتیب اعمال عید قربان 305
- مناسک منا 305
- 1. جنس و اندازه شنها (سنگریزه) 306
- ویژگی شنها 306
- 1. محل جمعآوری سنگریزه 307
- شرایط رمی 307
- 3. مباح بودن حصاة 308
- 2. بکر بودن سنگریزهها 308
- 1. پرتاب کردن 309
- 2. اصابت به جمره 309
- واجبات رمی 309
- 3. تعداد سنگها 310
- 5. زمان رمی جمره عقبه 311
- 4. پشت سر هم انداختن 311
- 6. مستحبات و سنن رمی جمره عقبه 312
- قربانی و احکام آن 313
- 1. ذبح 313
- 2. سنّ قربانی 314
- 3. صفت و ویژگیهای قربانی 314
- 4. تعداد قربانی 314
- 5. بدل قربانی 315
- 7. زمان ذبح 316
- 6. مکان ذبح 316
- 1. وجوب حلق یا تقصیر 317
- احکام حلق یا تقصیر در حج 317
- 2. زمان حلق یا تقصیر 318
- 3. مکان حلق یا تقصیر 318
- 4. وظیفه مردان بدون مو (اگر حلق برای آنها متعین باشد) 319
- 6. خروج از احرام حج 319
- 5. مستحبات حلق 319
- 7. مراحل تحلّل از احرام 320
- 1. خطبه روز عید قربان 321
- اهمّ مستحبات منا 321
- 3. تکبیرهای روز عید 322
- 2. کوچ از منا در روز عید 322
- 1. طواف زیارت 323
- 10. اعمال بعد از منا 323
- 2. نماز طواف زیارت 323
- 11. مناسک ایام تشریق 323
- واجبات بعد از اعمال منا 323
- 3. سعی میان صفا و مروه 324
- 4. تحلّل دوم از احرام 324
- 6. تحلّل سوم از احرام 325
- 1. بیتوته شب یازدهم و دوازدهم در منا 325
- مناسک ایام تشریق 325
- 5. طواف نساء و نماز آن 325
- 2. کفاره ترک بیتوته 326
- 3. عبادت در مکه به جای بیتوته در منا 326
- رمی ایام تشریق 327
- 1. رمی جمرات سهگانه در روزهای یازدهم و دوازدهم 327
- 4. حکم معذورین از بیتوته 327
- 2. ترتیب در رمی جمرات سهگانه 327
- 4. کوچ از منا در روز دوازدهم (نَفْر اول) 328
- 3. زمان رمی جمرات سهگانه، روزهای یازدهم و دوازدهم 328
- 6. بیتوته شب سیزدهم برای کسی که در حال احرام، صید یا با زن نزدیکی کرده 329
- 5. بیتوته شب سیزدهم برای کسی که غروب آن شب در منا بوده 329
- 7. رمی روز سیزدهم 330
- 8. زمان رمی روز سیزدهم 330
- 9. زمان کوچ از منا در روز سیزدهم (نَفْر دوم) 331
- 10. خطبه امام پیش از نَفْر اول 331
- خاتمه 332
- 1. زکات فطره 339
- اشاره 339
- قسمت اول: سیری در مباحث زکات و خمساز نگاه مذاهب اسلامی 339
- زکات فطره 339
- فصل هفتم: مروری بر سایر ابواب فقهیاز دیدگاه مذاهب اسلامی 339
- 3. شرایط وجوب زکات فطره 340
- 2. حکم زکات فطره 340
- 4. مقدار فطریه 341
- 6. چگونگی پرداخت فطریه 342
- 5. مصرف فطریه 342
- 7. زمان وجوب فطریه 343
- زکات اموال 344
- 9. موارد مورد اتفاق در متعلّق زکات 344
- 8. اهمیت زکات 344
- 10. موارد اتفاقی در عدم تعلّق زکات 345
- 11. موارد اختلافی میان امامیه و سایر مذاهب در تعلّق زکات 346
- 13. مهمترین موارد اختلافی در وجوب خمس 347
- 12. وجوب خمس غنیمت 347
- 14. نتیجهگیری 348
- قسمت دوم: سیری در ابواب معاملاتاز نگاه مذاهب اسلامی 349
- اشاره 349
- 2. احکام کلی بیع 350
- 1. اشاره 350
- باب بیع و مکاسب محرمه 350
- 3. مکاسب محرمه 351
- 2. علایم بلوغ 352
- باب حجر 352
- 1. عوامل حجر 352
- 3. اولیای صغیر 353
- عقود شرعی دیگر 354
- 2. شرکت 354
- 1. مضاربه 354
- 4. ضمان و کفالت و حواله 355
- 3. اجاره 355
- 5. هبه 355
- 7. وصیت 356
- 6. رجوع در هبه 356
- 8. وصیت به حج و قرائت قرآن و مانند آن 357
- اشاره 358
- قسمت سوم: مروری بر احوال شخصیهاز نگاه مذاهب اسلامی 358
- 2. نکاح موقت 359
- 1. حکم نکاح 359
- نکاح 359
- 3. شاهد گرفتن برای عقد 360
- 4. نکاح اکراهی و هزلی 360
- 5. لزوم ولیّ در نکاح 360
- 6. ولیّ مجبر 361
- 7. مراتب اولیا 361
- 8. محرمات ابدی 362
- 9. محرمات بالجمع 363
- 10. ازدواج با کفار 363
- 11. مهمترین شرایط حرمت با شیرخواری 363
- 12. کمیّت رضاع موجب حرمت 364
- 1. ارکان طلاق 365
- مباحث طلاق 365
- 2. سه طلاقه و ملاک آن 366
- 2. چهارپایان 367
- مباحث اطعمه و اشربه 367
- 1. پرندگان حلال و حرام 367
- 3. حشرات 367
- چند واجب اجتماعی 368
- 5. حیوان جلّال 368
- 6. ولیمه 368
- 4. آبزیان 368
- 8. تسمیت العاطس 369
- 7. افشای سلام و ردّ آن 369
- قسمت چهارم: مروری بر سیاسات از دیدگاه مذاهب اسلامی 370
- اشاره 370
- 2. مشروبخواری 371
- 1. انواع مجازات 371
- مجازات اسلامی 371
- 3. حکم مشروبات مست کننده 372
- 4. حکم مواد مخدر 372
- 5. حدّ زنا و لواط 372
- 8. وطی بهائم 373
- 7. وطی در دُبُر 373
- 6. تحریم به اثر لواط 373
- 9. حکم حیوان وطی شده 374
- انواع مجازات 374
- 10. استمنا با دست 374
- 12. حدّ سرقت 375
- 11. مساحقه 375
- 1. ولیّ دم 375
- قصاص و دیات 375
- 2. قتل مسلمان به خاطر قتل ذمّی 376
- 4. مقدار دیه 376
- 3. دیه زن 376
- 7. وجوب امامت 377
- مباحث امامت 377
- 6. مجری حدود و قصاص 377
- 5. قصاص از مرد به خاطر زن 377
- 9. امامت 378
- 8. شرایط امامت 378
- 10. اجماع بر ولایت فقیه 378
- خاتمه 380
- بخش پایانی 380
- فهرست منابع 382
درتجارت و معامله با مردم اهل خبره بوده و از عرف آگاهی داشته است. (1)از نظر مذهب امامیه، عرف در تشخیص معانی الفاظ و ظهور عرفی کلمات و در تشخیص موضوعات عرفی حجت است. همچنین عرف، به عنوان سیره عقلا در صورتی که در مرآی و مسمع شارع باشد و شارع از آن نهی نکرده باشد، اعتبار دارد. (2)
مهمترین منابع فقهی مذهب حنفی
در مذهب حنفی کتب محمد بن حسن شیبانی، منبع اصلی و اولیه فقه حنفی محسوب میشود. مهمترین آنها، شش کتاب است که به آنها «ظاهرالروایه» گویند. در وصف این شش کتاب گفتهاند: «تؤخذ بما فیها و لایرجّح علیها غیرها إلّا بترجیح خاص».
این شش کتاب عبارتاند از:
1. المبسوط 2. الجامع الکبیر 3. الجامع الصغیر 4. کتاب السیر الکبیر 5. کتاب السیر الصغیر 6. کتاب الزیادات.
افزون بر کتب محمدبن حسن شیبانی، برخی دیگر از منابع معتبر حنفیه عبارتاند از:
1. المختصر، المعروف به «الکتاب»، تألیف: احمد بن محمد القدوری البغدادی.
2. بدائع الصنائع، تألیف: علاءالدین بن مسعود کاشانی.
3. الهدایه، تألیف: علی بن أبی بکر عبدالجلیل المرغینانی.
4. مختصر الوقایة، تألیف: عبداللَّه بن مسعود الحبوبی. (3)
5. مذهب مالکی (دومین مذهب)
اشاره
مالک بن انس (179- 93 ه. ق.) در شهر مدینه متولد شد و به جز سفر برای حج، هرگز
1- محمد سلام مدکور، همان، صص 250- 244
2- محمدتقی حکیم، صص 412- 406
3- علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، همان، ج 2، صص 96 و 95