- پیشگفتار 1
- مقدمه 5
- اشاره 10
- فصل اول: آشنایی با پیشینه مذاهب فقهی و چکیدهای از آراء اصولی آنها 10
- اشاره 10
- 1. برجستهترین مشترکات مذهبی عامه و خاصه 11
- اشاره 12
- الف) مکتب اهل حدیث 12
- 2. پیدایش مکتب اهل حدیث و اهل رأی در میان عامه 12
- ب) مکتب اهل رأی 13
- اشاره 15
- 3. پیدایش مذاهب چهارگانه عامه 15
- 4. مذهب حنفی (نخستین مذهب) 15
- اصول اساسی مذهب حنفی 16
- 5. مذهب مالکی (دومین مذهب) 19
- مهمترین منابع فقهی مذهب حنفی 19
- اشاره 19
- اصول اساسی مذهب مالکی 20
- مهمترین منابع فقهی مذهب مالکی 23
- 6. مذهب شافعی (سوّمین مذهب) 24
- اشاره 24
- اصول اساسی مذهب شافعی 25
- اشاره 26
- 7. مذهب حنبلی (چهارمین مذهب) 26
- مهمترین منابع فقهی مذهب شافعی 26
- اصول اساسی مذهب حنبلی 28
- برخی از آراء کلامی احمد بن حنبل 29
- مهمترین منابع فقهی مذهب حنبلی 29
- 8. تداوم مذهب حنبلی در قرون متأخّر 30
- اصول اساسی استنباط 33
- 1. قرآن کریم 33
- فصل دوم: مقایسه اصول اساسی استنباط مذاهب اسلامی 33
- 4. سنت نبوی منقول به خبر مرسل و ضعیف 34
- 2. سنت نبوی متواتر و مشهور 34
- 3. سنت نبوی منقول به خبر واحد ثقه 34
- 6. قول صحابی 35
- 5. سنت اهل بیت: 35
- 8. قیاس 36
- 7. اجماع 36
- 9. استحسان 37
- 10. عرف و عادت 38
- 11. استصحاب 38
- 12. استقراء 39
- 13. استدلال 40
- 14. شرع من قبلنا 40
- 15. البرائة الاصلیة یا الاباحةالاصلیة 41
- 16. مصالح مرسله 41
- 17. سدّ ذرائع و فتح ذرائع 42
- 19. عمل اهل مدینه 43
- 18. مراعاة الخلاف 43
- 20. اصالة التخییر 44
- 21. اصالة الاحتیاط 44
- اقسام حکم شرعی 45
- 1. اقسام حکم تکلیفی 45
- 2. تقسیم حکم به «واقعی اوّلی» و «واقعی ثانوی» 45
- 3. معنای «سنت» و فرق آن با «مستحب» و «مندوب» 46
- 4. معنای کراهت و ترک اولی 47
- 2. آب کثیر 49
- 1. آب مطلق 49
- احکام آبها 49
- فصل سوم: «طهارت» از دیدگاه مذاهب اسلامی 49
- 1. احکام آبها و مطهّرات 49
- 3. ملاک آب کثیر 50
- 2. آب مضاف 51
- 1. آب مطلق 51
- مطهّرات 51
- 4. آب قلیل 51
- 4. سوزاندن نجاست با آتش 52
- 3. استحاله 52
- 6. زمین 53
- 5. آفتاب 53
- 7. جمعبندی 55
- 2. اعیان نجس 56
- 1. ادرار و مدفوع غیر حلال گوشت 56
- نجاسات 56
- 2. ادرار و مدفوع حلال گوشت 56
- 3. منی 57
- 4. وَذْی و مَذْی و وَدْی 57
- 6. خون 58
- 5. قی (استفراغ) 58
- 9. اجزای مردار 59
- 7. میّت 59
- 8. مردار 59
- 11. فقّاع 60
- 10. شراب 60
- 12. سگ و خوک 61
- 14. قیح (چرک و زرد آب) 61
- 13. کافر 61
- 15. جمعبندی نجاسات 62
- 2. رو به قبله یا پشت به آن نبودن 63
- 3. احکام تخلّی 63
- 1. وجوب ستر عورت 63
- احکام تخلّی 63
- 3. تخلّی بر قبور 64
- 4. تخلّی در ملک دیگران و در موقوفات 64
- 7. استبرا 65
- 6. تخلّی در جاده، خیابان و محل عبور و مرور مردم 65
- 5. تخلّی در آب راکد و جاری 65
- 8. استنجا و تطهیر محل خروج ادرار و مدفوع 66
- 11. مستحبات تخلّی 67
- 10. مکروهات تخلّی 67
- 9. چگونگی انجام استنجا 67
- 2. مذی و ودی 69
- 4. احکام وضو 69
- احکام وضو 69
- نواقض وضو 69
- 1. ادرار، مدفوع و باد معده و روده 69
- 4. امور زایلکننده عقل 70
- 5. استحاضه قلیله 70
- 3. خواب غالب بر چشم و گوش 70
- 7. لمس 71
- 6. مسّ عورت 71
- 8. استفراغ 72
- 9. خون و قیح 72
- 11. ارتداد و خوردن گوشت شتر 73
- 10. قهقهه 73
- 1. شستن صورت 74
- 12. جمعبندی نواقض 74
- احکام وضو 74
- 2. از بالا به پایین شستن صورت 75
- 4. مسح سر 76
- 3. شستن دستها 76
- 6. مسح سر با داشتن حایل 77
- 5. آب مسح 77
- 8. مسح پا با داشتن حایل 78
- 7. مسح پاها 78
- 10. موالات 79
- 9. ترتیب 79
- 11. نیّت 80
- شرایط و غایات وضو 81
- 12. جمعبندی 81
- 2. شرایط مورد اختلاف در وضو 82
- 3. غایات مورد اتفاق در وضو 82
- 4. غایات مورد اختلاف در وضو 83
- 5. وضوهای مستحب 83
- مستحبات و مکروهات وضو 84
- 1. معنای سنتها و مستحبات وضو 84
- 2. مستحبات وضو 85
- 3. معنای مکروهات وضو 85
- 4. مکروهات وضو 86
- 2. احتلام 87
- غسل جنابت 87
- 5. احکام غسل 87
- 1. موجبات غسل جنابت 87
- 3. واجبات غسل جنابت 88
- 4. اعمالی که غسل جنابت در آنها لازم است 89
- 5. محرّمات در حال جنابت 89
- 7. کفایت غسل جنابت از وضو 90
- 6. مکروهات حال جنابت 90
- 6. احکام بانوان 92
- 1. تعریف حیض 92
- 2. سنّ بلوغ دختران و حکم آن 92
- احکام حیض 92
- 3. یائسگی و حکم آن 93
- 4. سنّ یائسگی 93
- 6. اکثر طهر 94
- 5. مدّت حیض 94
- 7. اقلّ طهر 95
- 8. محرّمات مورد اتفاق در زمان حیض 95
- 9. محرّمات مورد اختلاف در زمان حیض 95
- 10. استماع آیه سجده در حال جنابت و حیض 96
- 1. تعریف استحاضه 97
- 2. اقسام استحاضه 97
- 11. کیفیت غسل حیض 97
- احکام استحاضه 97
- 4. حکم استحاضه 98
- 3. غسل استحاضه 98
- 2. اقلّ نفاس 99
- 1. تعریف نفاس 99
- احکام نفاس 99
- 1. غسل مسّ میت 100
- سایر اغسال واجب و مستحب 100
- 4. حکم نفاس و غسل آن 100
- 3. اکثر نفاس 100
- 4. جمعبندی غسلهای واجب 101
- 3. از دنیا رفتن 101
- 2. مسلمان شدن کافر 101
- 5. غسلهای مستحب 102
- تیمّم 103
- 1. نداشتن آب 103
- 2. طلب و جستجوی آب 103
- 7. احکام تیمّم 103
- مسوّغات تیمّم 103
- 3. ترس و تعذّر از استعمال آب 104
- 4. داشتن آب غیر کافی 104
- 6. چیزهایی که تیمّم بر آنها صحیح است 105
- 5. تیمم در تنگی وقت نماز 105
- 7. نیت در تیمم 106
- 8. مسح صورت 106
- 11. موالات 107
- 10. ترتیب 107
- 9. مسح دستها 107
- 12. تسمیه 108
- 1. برگرداندن محتضر به سوی قبله 109
- احکام محتضر 109
- 8. احکام درگذشتگان 109
- احتضار و غسل میت 109
- 2. تلقین 110
- غسل میّت 110
- 1. غسل میت 110
- 3. غسل جنین سقط شده 111
- 2. شرایط مورد اتفاق در وجوب غسل میت 111
- 4. غسل مقداری از جسم 112
- 5. تعداد غسل میت 112
- 6. کیفیت غسل میت 113
- 7. حنوط 114
- 8. همگن و همسان بودن غاسل 114
- 10. فقدان همگن 115
- 9. غسل دادن زن و شوهر به وسیله یکدیگر 115
- 2. حداقل مقدار لازم در کفن 116
- کفن میّت 116
- 1. وجوب تکفین 116
- 3. شرایط و ویژگیها، و سنتها و مستحبات کفن 117
- نماز میت 118
- 1. حکم نماز میت 118
- 2. شرایط کسانی که بر میت نماز میگزارند 119
- 3. شرایط مورد اتفاق در نماز میت 119
- 4. شرایط مورد اختلاف: حاضر بودن میت 119
- 5. قرار دادن جنازه در برابر نمازگزار 120
- 6. قرار دادن میت بر زمین 120
- 9. تعداد تکبیرهای نماز میت 121
- 7. واجبات و ارکان نیت در نماز میت 121
- 8. نماز میت در حال ایستاده 121
- 10. چگونگی نماز میت و آداب آن 122
- 11. اقامه نماز میت در مسجد 123
- 12. شهید 124
- 13. اولیای میت 125
- 14. وقت اقامه نماز میت 127
- 1. تشییع میت 127
- تشییع میّت 127
- 2. شرکت زنان در تشییع جنازه 128
- 2. دفن میت به سمت قبله 129
- 1. دفن میت 129
- دفن میّت 129
- 3. قرار دادن لحد برای قبر 129
- 4. مستحبات و مکروهات دفن 130
- احکام قبور 130
- 1. نوشتن روی قبر 130
- 3. نبش قبر 131
- 2. بنای بر قبور 131
- 5. گریستن بر میت 132
- 4. تعزیت و تسلیت به مصیبتزدگان 132
- 1. زیارت اهل قبور برای مردان 133
- 2. زیارت اهل قبور برای زنان 133
- زیارت اهل قبور 133
- 3. زیارت قبر پیامبراعظم صلی الله علیه و آله و سلم 134
- 1. نمازهای واجب و نافلهی یومیهو اوقات آنها 135
- نمازهای واجب یومیه 135
- فصل چهارم: مباحث نماز از دیدگاه مذاهب اسلامی 135
- 1. اهمیت نماز 135
- 2. تعداد نمازهای واجب یومیه 135
- 2. وقت نماز عصر 136
- 1. وقت نماز ظهر 136
- اوقات نمازهای واجب یومیه 136
- 3. وقت نماز مغرب 137
- 5. وقت نماز صبح 138
- 4. وقت نماز عشا 138
- 7. نماز متعلق نهی 139
- 6. اقامه نماز در برخی زمانها دارای نهی است 139
- 9. موارد جواز جمع میان دو نماز 141
- 8. جمع بین نمازهای ظهر و عصر، مغرب و عشا 141
- 1. نمودار نمازهای غیر واجب 142
- تعداد و احکام نمازهای نافله 142
- 2. تفصیل نمازهای نافله 143
- 3. نمازهای شب و وتر و حکم قنوت در آنها 146
- 4. حکم قنوت در نمازها 147
- اشاره 149
- 2. مقدمات نماز: 149
- 1. حکم قبله 150
- قبله 150
- 3. جهل به جهت قبله 151
- 2. تعریف قبله 151
- 4. نماز در جوف و بام کعبه 152
- 2. حدّ عورت و پوشش در نمازها 153
- لباس نمازگزار 153
- 1. حکم ستر عورت در نماز 153
- 3. حکم پوشش در غیر نماز 154
- 4. حد پوشش مردان در غیر نماز 154
- 5. حد پوشش زنان در غیر نماز 155
- 6. نگاه مرد به زن نامحرم 156
- 7. نگاه زن به مرد نامحرم 156
- 8. حکم لمس و صدا 157
- 9. شرایط لباس نمازگزار 157
- 10. شرایط مکان نمازگزار 158
- 11. نماز زن و مرد در کنار یکدیگر 158
- 13. نماز در مقبره 159
- 12. مکانهایی که نماز در آنها مکروه است 159
- 15. عبور از مقابل نمازگزار 160
- 14. قرار دادن سُتره 160
- 16. جلوگیری نمازگزار از عبور دیگران 161
- احکام مساجد 162
- 1. نمازگزاردن در مسجد 162
- 2. آداب مسجد 162
- 4. خوابیدن در مسجد 163
- 3. محل عبور قرار دادن مسجد 163
- 1. مشروعیت اذان 164
- اذان و اقامه 164
- 5. وارد کردن نجس و متنجس در مسجد 164
- 2. جایگاه اذان 165
- 3. الفاظ مورد اتفاق در اذان 165
- 4. الفاظ مورد اختلاف در اذان 165
- 6. حکم اقامه 166
- 5. حکم اذان 166
- 7. فاصله بین اذان و اقامه 167
- 8. الفاظ اقامه 168
- 9. اذان و اقامه برای زنان 169
- 10. اذان برای اموری خاص 170
- اشاره 171
- 3. ارکان و واجبات نماز 171
- 1. ارکان و واجبات نماز 172
- واجبات نماز 172
- واجب اول: نیّت 175
- 1. معنا و حکم نیت 175
- 2. تلفظ به نیت 176
- 1. معنای تکبیرة الاحرام و حکم آن 177
- واجب دوم: تکبیرة الاحرام 177
- 2. لفظ تکبیرة الاحرام 177
- واجب سوم: قیام 178
- 2. مقدار لازم در قیام 178
- 1. حکم قیام در نمازهای فریضه و نافله 178
- 1. حکم فاتحة الکتاب و ذکر 179
- واجب چهارم و هفتم: قرائت و ذکر 179
- 3. تکفیر یا تکتّف (دست بسته نماز خواندن) 180
- 2. حکم قرائت مأموم 180
- 4. حکم بسمله 181
- 6. دعای افتتاح 182
- 5. استعاذه 182
- 7. تأمین (آمین گفتن پس از حمد) 183
- 8. قرائت سوره، بعد از فاتحه 184
- 9. مقدار لازم از سوره در قرائت 184
- 10. حکم قرائت سوره برای امام و مأموم و منفرد 185
- 11. تکبیرهای انتقال 185
- 12. بالا بردن دستها هنگام تکبیرها 186
- 13. باز کردن بین دو پا 186
- 2. ذکر رکوع 187
- 1. حکم رکوع 187
- واجب پنجم 187
- 3. ذکر برخاستن از رکوع 188
- 2. حکم سجده 189
- واجب ششم: سجده 189
- 1. چگونگی رفتن به سجده و برخاستن از آن 189
- 4. ما یصحّ السجود علیه 190
- 3. اعضای سجود 190
- 5. بالا بودن موضع سجده 191
- 7. چگونگی قرار دادن اعضای سجده بر زمین 192
- 6. ذکر سجده و مقدار آن 192
- 8. چگونگی نشستن پس از سجده 193
- 9. جلسه استراحت 194
- 10. نشستن بین دو سجده 194
- 12. مواضع سجده تلاوت 195
- 11. سجده تلاوت 195
- 14. سجده شکر 196
- 13. دعای هنگام سجده تلاوت 196
- 16. تشهد آخر 197
- 15. تشهد اول 197
- 17. ذکر تشهد 197
- واجب هشتم: تشهد 197
- 18. استحباب اشاره با انگشت سبابه 198
- 19. صلوات در تشهد اول 199
- 20. صلوات در تشهد آخر 199
- 21. دعا در تشهد آخر 200
- 22. سلام 201
- واجب نهم: سلام 201
- 23. صیغه سلام 201
- 24. توجه و اشاره به چپ و راست هنگام سلام 202
- 25. نیت در سلام 202
- 1. ترتیب 203
- واجب دهم: ترتیب 203
- 1. موالات 204
- واجب یازدهم: موالات 204
- 4. مبطلات و مکروهات نمازو احکام سهو و شک 205
- 1. مهمترین مبطلات نماز 205
- مبطلات نماز 205
- 1. مکروهات نماز 207
- 2. شک در عدد رکعات 207
- احکام شک و سهو در نماز 207
- 3. اسباب سجده سهو 208
- 4. حکم سجده سهو 209
- 5. چگونگی سجده سهو 210
- 1. مسافت شرعی 212
- 5. نماز مسافر و نماز جماعت 212
- 1. قصر نماز در سفر 212
- نماز مسافر 212
- شرایط قصر خواندن نماز 212
- 2. قصد سفر از زمان خروج 213
- 5. گذشتن از حدّ ترخص 213
- 3. مباح بودن سفر 213
- 4. سفر شغلی 213
- 7. نیت اقامت 214
- 6. اقتدای مسافر به حاضر 214
- 1. حکم جماعت در نمازهای روزانه 215
- نماز جماعت 215
- احکام نماز جماعت 215
- 2. اهمیت نماز جماعت/ 216
- 3. به جماعت خواندن نمازهای غیر روزانه 216
- 4. شرایط امام جماعت؛ موارد اتفاقی 217
- 6. اقتدا به مخالف در مذهب یا اجتهاد 218
- 5. شرایط امام جماعت؛ موارد اختلافی 218
- 7. اتحاد مکان و نبودن حایل 219
- 9. حکم مسبوق 220
- 8. نماز پیرامون کعبه 220
- 6. نمازهای دیگر: 221
- اشاره 221
- شرایط وجوب اقامه نمازجمعه 222
- 1. وجوب نماز جمعه 222
- 1. اذن حاکم 222
- نماز جمعه 222
- 4. تعدّد جمعه و رعایت فاصله 223
- 3. عدد شرکتکنندگان 223
- 2. جماعت 223
- 5. محل اقامه نمازجمعه 224
- 7. عدالت امام جمعه 225
- 6. ایراد دو خطبه 225
- 8. شرایط مکلّفان به شرکت در نماز جمعه 225
- 9. محتوای خطبه نماز جمعه 225
- 10. حرف زدن در حال خطبه 226
- 11. شرط عربی بودن خطبه 227
- 12. چگونگی نماز جمعه 227
- نماز عیدین 228
- 1. حکم نماز عید 228
- 2. چگونگی نماز عید 229
- 1. حکم نماز کسوف و خسوف 230
- نماز آیات 230
- 4. تکبیرهای ایام عید 230
- 3. آداب نماز عید 230
- 2. اقامه نماز کسوف و خسوف به جماعت 231
- 3. چگونگی انجام نماز کسوف و خسوف 231
- 5. سایر آیات 232
- 4. نماز زلزله 232
- 7. چگونگی انجام نماز استسقا 233
- 6. حکم نماز استسقا 233
- نماز استسقا 233
- 8. آداب نماز استسقا 234
- 9. نماز تراویح 234
- نماز تراویح 234
- 10. مندوبات نماز تراویح 235
- 11. برخی نمازهای مستحب 236
- فصل پنجم: مباحث روزه از دیدگاه مذاهب اسلامی 237
- اشاره 237
- روزه و مبطلات آن 238
- 2. اقسام روزه 238
- 1. تعریف روزه 238
- 4. مبطلات روزه که مورد اتفاق است 239
- 3. وجوب روزه ماه مبارک رمضان 239
- 1. مفسدات موجب قضا و کفاره در ماه رمضان 240
- مفطرات روزه 240
- موجبات قضا 241
- 1. مبطلات موجب قضا، در ماه رمضان 241
- 1. شرایط وجوب روزه 243
- احکام روزه 243
- 3. قضای روزه رمضان 244
- 2. کسانی که روزه بر آنها واجب نیست 244
- 5. کفاره افطار عمدی 245
- 4. فدیه تأخیر قضای رمضان 245
- 7. روزه در مناطق قطبی 246
- 6. قضای نماز و روزه از سوی میت 246
- 9. حکم روزه در سفر 247
- 8. روزه مسافر 247
- احکام هلال 248
- 1. ثبوت ماه رمضان 248
- 2. شرطیت اتحاد افق 248
- 4. اعتبار قول منجّمان 249
- 3. اعتبار حکم حاکم 249
- 5. راههای اثبات هلال 249
- 1. روزههای حرام 250
- اقسام روزه 250
- 2. روزه مستحب گرفتن زن 251
- 3. روزه یومالشک 251
- 5. روزه عاشورا 252
- 4. روزههای مکروه 252
- 7. شب قدر 253
- 6. روزههای مستحب 253
- 3. شرایط مورد اتفاق در اعتکاف 254
- احکام اعتکاف 254
- 2. مدت اعتکاف 254
- 1. اعتکاف 254
- 5. طهارت از جنابت، حیض و نفاس 255
- 4. روزه در زمان اعتکاف 255
- 6. مسجد محل اعتکاف 256
- 7. خروج از مسجد در حال اعتکاف 256
- 8. آمیزش جنسی در حال اعتکاف 257
- 9. محرّمات و مفسدات دیگر در اعتکاف 258
- 3. شرایط وجوب حج 259
- 1. وجوب حج، یک بار در عمر 259
- وجوب حج 259
- 1. وجوب حج و شرایط و اقسام آن 259
- فصل ششم: مباحث حج و عمرهاز دیدگاه مذاهب اسلامی 259
- 2. واجبات احرام 259
- 2. فوری یا تراخی بودن وجوب حج 259
- 5. وجوب همراه داشتن مَحْرم (بر زنان) 260
- 4. اسلام، شرط صحت یا وجوب 260
- 8. نیابت از بلد یا میقات 261
- 6. نیابت در حج 261
- 7. استنابه برای مستطیع عاجز یا میّت 261
- اقسام حج 262
- 1. انواع حج 262
- 2. حج قِران 262
- 3. انتخاب نوع حج 263
- میقات احرام 264
- 1. مواقیت مکانی 264
- 2. احرام قبل از میقات 264
- 4. ماههای حج 265
- 3. عبور از میقات بدون احرام 265
- احرام 266
- 5. احرام قبل از ماههای حج 266
- 1. مستحبات احرام 266
- 3. واجبات احرام 267
- 2. تیمم بدل از غسل احرام 267
- 4. حکم تلبیه 268
- 5. ذکر تلبیه 269
- 1. شکار صحرایی وحشی 270
- 3. تروک احرام 270
- 3. عقد ازدواج برای خود و دیگران 270
- 2. جماع و مقدمات آن 270
- 6. پوشیدن چیز دوخته 271
- 4. استمنا و خود ارضایی جنسی 271
- 5. استفاده از عطریّات و چیزهای خوشبو 271
- 8. سرمه کشیدن 272
- 9. فسوق 272
- 7. پوشیدن چکمه و جوراب و مانند آن 272
- 11. نگاه در آینه 273
- 10. جدال 273
- 12. کشتن جانوران ساکن در بدن 273
- 13. انگشتر به دست کردن 273
- 14. پوشش زیور برای زنان مُحرم 274
- 15. روغن مالی به بدن 274
- 18. پوشاندن صورت برای زنان 275
- 16. ازاله مو 275
- 17. پوشاندن سر برای مردان محرم 275
- 20. بیرون آوردن خون از بدن خود 276
- 19. استظلال 276
- 22. کندن دندان 276
- 21. ناخن گرفتن 276
- 25. حنا 277
- 24. سلاح در بر داشتن (مسلّح شدن) 277
- 23. کندن درخت یا گیاهان روییده در حرم 277
- 26. محرمات احرام به صورت شعر 278
- 5. سعی 279
- ورود به مکه 279
- 1. قطع تلبیه در احرام عمره تمتّع 279
- 4. طواف و نماز آن 279
- 6. تقصیر 279
- 2. حکم ورود به مکه 279
- 3. آداب ورود به مکه و مسجدالحرام 280
- اقسام طواف 281
- طواف 281
- 1. طواف قدوم 281
- 2. طواف عمره تمتّع 282
- 4. طواف زیارت 282
- 3. طواف عمره مفرده 282
- 5. طواف نساء 283
- 7. طواف مستحب 283
- 8. شرایط طواف 283
- 6. طواف وداع 283
- 9. واجبات طواف 285
- 10. مستحبات طواف 286
- 11. اضطباع 287
- 12. رَمَل 288
- 13. نماز طواف 289
- سعی میان صفا و مروه 289
- 1. وجوب سعی میان صفا و مروه و شرایط و کیفیت آن 289
- 2. تعداد سعی 290
- 3. تکرار سعی 290
- 1. حلق یا تقصیر در عمره تمتّع 291
- تقصیر 291
- 2. تعداد افعال واجب در عمره تمتّع 292
- 3. چگونگی تقصیر 293
- 4. حلق یا تقصیر در عمره مفرده 293
- 5. تعداد افعال واجب در عمره مفرده 294
- احرام حج 295
- 1. زمان و مکان احرام حج 295
- 8. وقوف به عرفات و مشعر 295
- 7 احرام حج 295
- 9. مناسک منا 295
- 1. زمان وقوف در عرفات 296
- وقوف در عرفات 296
- 2. قطع تلبیه در احرام حج 296
- 2. خطبه امام در عرفات 297
- 4. جمع نماز ظهر و عصر در عرفات 298
- 3. قصر یا تمام بودن نماز امام و سایر حجاج در عرفات 298
- 5. نماز جمعه در عرفات 299
- 6. مستحبات وقوف در عرفات 299
- 8. بیتوته شب عید در مشعرالحرام (پیش از وقوف بینالطلوعین) 300
- وقوف در مشعرالحرام 300
- 7. زمان کوچ از عرفات 300
- 9. وقوف پس از طلوع فجر در مشعرالحرام 301
- 10. شرایط وقوف در عرفات و مشعرالحرام 302
- 11. نماز مغرب و عشای شب عید قربان و چگونگی آن 303
- 12. مستحبات وقوف در مزدلفه 304
- مناسک منا 305
- 2. ترتیب اعمال عید قربان 305
- 1. مناسک واجب منا در عید قربان 305
- 1. جنس و اندازه شنها (سنگریزه) 306
- ویژگی شنها 306
- شرایط رمی 307
- 1. محل جمعآوری سنگریزه 307
- 3. مباح بودن حصاة 308
- 2. بکر بودن سنگریزهها 308
- 1. پرتاب کردن 309
- 2. اصابت به جمره 309
- واجبات رمی 309
- 3. تعداد سنگها 310
- 5. زمان رمی جمره عقبه 311
- 4. پشت سر هم انداختن 311
- 6. مستحبات و سنن رمی جمره عقبه 312
- قربانی و احکام آن 313
- 1. ذبح 313
- 4. تعداد قربانی 314
- 2. سنّ قربانی 314
- 3. صفت و ویژگیهای قربانی 314
- 5. بدل قربانی 315
- 7. زمان ذبح 316
- 6. مکان ذبح 316
- 1. وجوب حلق یا تقصیر 317
- احکام حلق یا تقصیر در حج 317
- 3. مکان حلق یا تقصیر 318
- 2. زمان حلق یا تقصیر 318
- 4. وظیفه مردان بدون مو (اگر حلق برای آنها متعین باشد) 319
- 6. خروج از احرام حج 319
- 5. مستحبات حلق 319
- 7. مراحل تحلّل از احرام 320
- 1. خطبه روز عید قربان 321
- اهمّ مستحبات منا 321
- 2. کوچ از منا در روز عید 322
- 3. تکبیرهای روز عید 322
- 1. طواف زیارت 323
- 11. مناسک ایام تشریق 323
- 2. نماز طواف زیارت 323
- 10. اعمال بعد از منا 323
- واجبات بعد از اعمال منا 323
- 3. سعی میان صفا و مروه 324
- 4. تحلّل دوم از احرام 324
- 6. تحلّل سوم از احرام 325
- 1. بیتوته شب یازدهم و دوازدهم در منا 325
- 5. طواف نساء و نماز آن 325
- مناسک ایام تشریق 325
- 2. کفاره ترک بیتوته 326
- 3. عبادت در مکه به جای بیتوته در منا 326
- 4. حکم معذورین از بیتوته 327
- رمی ایام تشریق 327
- 1. رمی جمرات سهگانه در روزهای یازدهم و دوازدهم 327
- 2. ترتیب در رمی جمرات سهگانه 327
- 3. زمان رمی جمرات سهگانه، روزهای یازدهم و دوازدهم 328
- 4. کوچ از منا در روز دوازدهم (نَفْر اول) 328
- 5. بیتوته شب سیزدهم برای کسی که غروب آن شب در منا بوده 329
- 6. بیتوته شب سیزدهم برای کسی که در حال احرام، صید یا با زن نزدیکی کرده 329
- 7. رمی روز سیزدهم 330
- 8. زمان رمی روز سیزدهم 330
- 10. خطبه امام پیش از نَفْر اول 331
- 9. زمان کوچ از منا در روز سیزدهم (نَفْر دوم) 331
- خاتمه 332
- فصل هفتم: مروری بر سایر ابواب فقهیاز دیدگاه مذاهب اسلامی 339
- زکات فطره 339
- 1. زکات فطره 339
- قسمت اول: سیری در مباحث زکات و خمساز نگاه مذاهب اسلامی 339
- اشاره 339
- 2. حکم زکات فطره 340
- 3. شرایط وجوب زکات فطره 340
- 4. مقدار فطریه 341
- 6. چگونگی پرداخت فطریه 342
- 5. مصرف فطریه 342
- 7. زمان وجوب فطریه 343
- 8. اهمیت زکات 344
- زکات اموال 344
- 9. موارد مورد اتفاق در متعلّق زکات 344
- 10. موارد اتفاقی در عدم تعلّق زکات 345
- 11. موارد اختلافی میان امامیه و سایر مذاهب در تعلّق زکات 346
- 12. وجوب خمس غنیمت 347
- 13. مهمترین موارد اختلافی در وجوب خمس 347
- 14. نتیجهگیری 348
- قسمت دوم: سیری در ابواب معاملاتاز نگاه مذاهب اسلامی 349
- اشاره 349
- 2. احکام کلی بیع 350
- 1. اشاره 350
- باب بیع و مکاسب محرمه 350
- 3. مکاسب محرمه 351
- باب حجر 352
- 1. عوامل حجر 352
- 2. علایم بلوغ 352
- 3. اولیای صغیر 353
- 2. شرکت 354
- 1. مضاربه 354
- عقود شرعی دیگر 354
- 4. ضمان و کفالت و حواله 355
- 3. اجاره 355
- 5. هبه 355
- 7. وصیت 356
- 6. رجوع در هبه 356
- 8. وصیت به حج و قرائت قرآن و مانند آن 357
- قسمت سوم: مروری بر احوال شخصیهاز نگاه مذاهب اسلامی 358
- اشاره 358
- 1. حکم نکاح 359
- 2. نکاح موقت 359
- نکاح 359
- 4. نکاح اکراهی و هزلی 360
- 3. شاهد گرفتن برای عقد 360
- 5. لزوم ولیّ در نکاح 360
- 6. ولیّ مجبر 361
- 7. مراتب اولیا 361
- 8. محرمات ابدی 362
- 10. ازدواج با کفار 363
- 9. محرمات بالجمع 363
- 11. مهمترین شرایط حرمت با شیرخواری 363
- 12. کمیّت رضاع موجب حرمت 364
- 1. ارکان طلاق 365
- مباحث طلاق 365
- 2. سه طلاقه و ملاک آن 366
- 3. حشرات 367
- 2. چهارپایان 367
- مباحث اطعمه و اشربه 367
- 1. پرندگان حلال و حرام 367
- 6. ولیمه 368
- چند واجب اجتماعی 368
- 5. حیوان جلّال 368
- 4. آبزیان 368
- 7. افشای سلام و ردّ آن 369
- 8. تسمیت العاطس 369
- قسمت چهارم: مروری بر سیاسات از دیدگاه مذاهب اسلامی 370
- اشاره 370
- 1. انواع مجازات 371
- مجازات اسلامی 371
- 2. مشروبخواری 371
- 5. حدّ زنا و لواط 372
- 3. حکم مشروبات مست کننده 372
- 4. حکم مواد مخدر 372
- 7. وطی در دُبُر 373
- 6. تحریم به اثر لواط 373
- 8. وطی بهائم 373
- 10. استمنا با دست 374
- 9. حکم حیوان وطی شده 374
- انواع مجازات 374
- 1. ولیّ دم 375
- قصاص و دیات 375
- 12. حدّ سرقت 375
- 11. مساحقه 375
- 4. مقدار دیه 376
- 2. قتل مسلمان به خاطر قتل ذمّی 376
- 3. دیه زن 376
- مباحث امامت 377
- 7. وجوب امامت 377
- 5. قصاص از مرد به خاطر زن 377
- 6. مجری حدود و قصاص 377
- 9. امامت 378
- 8. شرایط امامت 378
- 10. اجماع بر ولایت فقیه 378
- خاتمه 380
- بخش پایانی 380
- فهرست منابع 382
از مدینه بیرون نرفت. نزد امام صادق علیه السلام، علی محمد بن المنکدر وربیعة الرأی تلمذ کرد و سپس به تدریس حدیث و فقه روی آورد.
مالک نخستین کسی است که در عالم عامّه، به تدوین حدیث بر اساس ابواب فقهی پرداخت. کتاب «الموطّأ» اثر حدیثی اوست. وی در زمینه فقه تألیف ندارد و فقه او را شاگردانش تدوین و تنظیم کردهاند.
در مقابل مذهب حنفی که ادامه مکتب اهل رأی به حساب میآید، فقه مالک تداومبخش مکتب اهل حدیث میباشد. اگرچه از رأی نیز بهره میگیرد. مالک به طور کلّی از مباحث کلامی اجتناب میکرد و خوض در امور غیبی را نمیپسندید و قائل به رؤیت اللَّه در قیامت بود.
فقه مالکی در حجاز منتشر شد و سپس در غرب عالم اسلام و آفریقا گسترش یافت.
علت آن هم حمایت دستگاه خلافت اموی- که در اندلس حکومت میکردند- از این مذهب بود؛ به گونهای که فقه او را مذهب رسمی خود قرار دادند. (1)
اصول اساسی مذهب مالکی
اصول مذهب مالکی را به دو گروه تقسیم میکنند: «اصول مشترک» و «اصول اختصاصی»
الف) اصول مشترک با سایر مذاهب
1. قرآن کریم.
2. سنت؛ علاوه بر خبر متواتر، به نظر مالکیها خبر واحد در صورت ثقه و حافظ بودن راوی معتبر است. اگرچه عمل اهل مدینه بر خبر واحد تقدم دارد. (2)
1- محمد سلام مدکور، همان، 625- 616؛ علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، همان، ج 2، صص 107- 97؛ محمد الخضری بک، همان، ص 149
2- محمد سلام مدکور، همان، صص 632- 627؛ علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، همان، صص 107 و 108