درسنامه درآمدی بر فقه مقارن صفحه 202

24. توجه و اشاره به چپ و راست هنگام سلام‌

امامیه؛ مستحب است منفرد و امام در سلام آخر، با گوشه چشم یا بینی و مانند آن اشاره کنند به سمت راست؛ به گونه‌ای که منافات با استقبال قبله نداشته باشد و اما اگر در سمت چپ مأموم کسی هست، سلام دیگری با اشاره به سمت چپ بگوید.

مذاهب چهارگانه (جز مالکیه): در سلام اول اشاره و توجه به راست، به گونه‌ای که گونه راست را ببیند و توجه به چپ در سلام دوم، به گونه‌ای که گونه چپ خود را ببیند سنت است.

مالکیه؛ برای مأموم تیامن در سلام مندوب است و سلام مأموم بر امام سنت است؛ همانطور که تسلیم بر کسانی که در چپ او واقع شده‌اند سنت است. ولی امام و منفرد یک سلام می‌کنند.

یادآوری:

به نظر برخی فقهای امامیه؛ مانند امام خمینی رحمه الله این اشاره رجاءً انجام می‌شود. (1)

25. نیت در سلام‌

امامیه؛ در سلام، قصد تحیت و سلام حقیقی نمی‌شود ولی نمازگزار می‌تواند به قلب خود خطور دهد: هنگام سلام اول: انبیا، ائمه و فرشتگان حفظه را و هنگام سلام دوم: ملکین کاتبین و امام یا مأمومین را.

حنبلیه؛ با سلام، نیت خروج از نماز کردن سنت است و نیت سلام بر فرشتگان یا نمازگزاران سنت نیست ولی اگر نیت کرد اشکال ندارد.

حنفیه؛ امام نیت می‌کند نمازگزارانِ از انس و جن و ملائکه را. مقتدی نیت می‌کند امام و نمازگزاران را و منفرد نیت می‌کند فرشتگان حفظه را.