درسنامه درآمدی بر فقه مقارن صفحه 285

مذاهب چهارگانه؛ مختون بودن شرط طواف نیست، اگرچه خود ختنه به عنوان یکی از سنت‌های اسلامی که آن‌ها را از سایر مسلمانان متمایز می‌کند واجب است، مگر این که بر جان خود بترسد. (1)

9. واجبات طواف‌

الف) واجبات مورد اتفاق

1) هفت شوط بودن طواف 2) شروع و اختتام هر شوط به حجرالأسود 3) قرار گرفتن کعبه در طرف چپ طواف کننده 4) خروج از حجر اسماعیل و شاذروان در حال طواف.

از موارد پیش گفته، در مذهب حنبلیه، شافعیه و مالکیه با عنوان «شرایط طواف» یاد می‌شود، ولی در مذهب امامیه و حنفیه، آن‌ها را «واجبات طواف» می‌خوانند با این تفاوت که طبق اصطلاح حنفیه در معنای «واجب» و تفاوت آن با «فرض»، چنانکه طواف کننده از حجرالأسود آغاز نکند، یا کعبه را در طرف چپ خود قرار ندهد، تا زمانی که در مکه است باید اعاده کند و اگر بازگشت باید کفاره بدهد، ولی اعمالش محکوم به صحت است.

همچنین به نظر حنفی‌ها؛ از هفت شوط طواف؛ در طواف زیارت، تنها چهار شوط آن رکن و فرض و بقیه واجب است و رکن نیست و اما در طواف قدوم و وداع، هیچ مقدار از اشواط آن فرض نیست و تمام هفت دورِ این دو طواف واجب است و کسی که چهار شوط از طواف وداع را ترک کند، باید قربانی کند و کسی که کمتر از آن را ترک کند، باید برای هر شوط صدقه دهد و اما در ترک اکثر یا اقلّ اشواط طواف قدوم چیزی نیست.

یادآوری:

1. پیش‌تر گذشت که به نظر حنفیه فرق است بین واجب و فرض.