درسنامه درآمدی بر فقه مقارن صفحه 354

شافعیه؛ 1. پدر 2. پدر پدر و بالاتر 3. وصیّ یکی از این دو 4. قاضی.

ولی مادر ولایت ندارد.

مالکیه؛ 1. پدر 2. وصیّ پدر و وصی وصی او 3. حاکم 4. جماعةالمسلمین. (1)

عقود شرعی دیگر

1. مضاربه‌

مذاهب اسلامی؛ عقد مضاربه، یکی از عقود مشروع است که فردی (عامل) با سرمایه صاحب مال، به تجارت می‌پردازد و به نظر تمامی مذاهب اسلامی، باید سود و ربح به دست آمده، میان آن دو به صورت کسر مشاع؛ مانند نصف و ثلث تقسیم شود. (2)

2. شرکت‌

شرکت گاهی به ملک است و گاهی به عقد. شرکت عقدی اگر در اموال باشد، به آن «شرکت عنان» گویند و به عقیده تمامی مذاهب، صحیح است، ولی شرکت الأبدان و شرکت وجوه و شرکت مفاوضه از نظر امامیه و شافعیه باطل است، و از نظر حنبلیه و حنفیه و مالکیه صحیح است. شرکت ابدان، شرکت در عمل است؛ به این صورت که دو نفر کار کنند و اجرت کار آن‌ها مشترک باشد و شرکت وجوه آن است که دو نفر آبرومند به ذمّه خود خرید و فروش کنند و سود را تقسیم نمایند و شرکت مفاوضه آن است که دو نفر قرارداد می‌بندند که هر چه سود و خسارت به دست آوردند از راه تجارت یا کشاورزی یا ارث یا