جامع شتات جلد 1 صفحه 148

1- همان: فقط: تنها.

ناسی موضوع، معذور است یا نه؟ وسهوا اقتدا کردن به فاسق، یعنی سهوا از موضوع که فسق است نه سهوا از حکم، چه حکم دارد؟

جواب:

جواب: قاعده فقها در این که نسیان واجبات هر گاه رو دهد مادامی که محل او باقی است لازم است عود وتدارک واتیان بما بعد ثانیا، وبعد از تجاوز از محل اگر آن واجب رکن است مبطل نماز می شود و هر گاه غیر رکن است صحیح. وبعضی را قضا وتدارکی هست مثل یک سجده وتشهد وبعضی را چیزی لازم نیست. وتفسیر تجاوز از محل را به آن کرده اند که عود به آن، مستلزم تکرار رکنی نشود وداخل رکن ما بعد هم نشده باشد. ولکن باز صریح گفته اند که هر گاه ذکر سجود را فراموش کرد یا طمانینه حال ذکر را، تا سر برداشت دیگر بر نمیگردد و هم چنین سجود بر اعضای سبعه به غیر وضع جبهه [ که ] حقیقت سجده به آن عمل میآید. ودر اغلب آن مواضع، نه از عود، تعدد رکن لازم میآید ونه هم دخول در رکن دیگر شده، مگر اینکه از هر دو سجده عود کند، زیرا که یک سجده رکن نیست، ولکن ظاهرا خلافی نیست در مثل اینها. واز جمله عود به طمانینه حال قیام، بعد رکوع، است تا به سجود رود و همچنین طمانینه ما بین سجدتین تا به سجده دوم رود. ودلیل در این مسائل، گویا همان اجماع ایشان باشد و [ تمسک به ] اطلاق بعض احادیث مثل روایت قداح (1) وروایت علی بن یقطین (که در نسیان ذکر رکوع، وسجود بر ما لا یصح السجود علیه نسیانا هستند) در غیر کلام شهید در ذکری وبیان، در نظرم نیست، هر چند تصریح ایشان در صحت نماز، با سهو سجود بر اعضای سبعه به غیر جبهه به طریق اولی افاده مطلب می کند. و همچنین اکتفای به استثنای وضع جبهه وحصول مسمی، به تقریب اینکه بدون آن ماهیت سجده تحقق نمیپذیرد، مستلزم آن است که بدون وضع بر ما لا یصح السجود علیه هم، ماهیت تحقق میپذیرد. ولکن عبارت شهید موهم این است که مسئله، در نسیان سجود بر ما لا یصح السجود .