جامع شتات جلد 1 صفحه 178

315 - سوال:

315 - سوال: هرگاه کسی داخل مسجد شود و به اعتقاد اینکه امام زید است به او اقتدا کند و بعد معلوم شود که عمرو بوده است و مفروض این است که عمرو هم عادل است بلکه مأموم، عمرو را هم بخصوص عادل میدانسته، آیا نماز صحیح است یا نه؟

جواب:

جواب: شهید در ذکری این را از فروع معارضه " اشاره " با " عبارت " کرده و توقف کرده واظهر در نظر حقیر، بطلان است، به جهت اینکه لازم است بر مأموم که امام را جامع شرایط بشناسد تا جایز باشد اقتدا، چنانکه از ادله لزوم اقتدا به کسی که اعتماد به دین وامانت و عدالت او داشته باشی، ظاهر می شود و لازم این ادله این است که بشخصه او را به این صفت بشناسی و کافی نیست که او احد اشخاصی باشد که او را به این وصف شناخته. واین مستلزم شناختن شخصی است بعینه و در اینجا آنچه بعینه شناخته، زید است ومفروض این است که به او اقتدا نکرده، پس نماز او باطل است. وشهید، نظیر این ذکر کرده مسئله بیع وطلاق را، که بگوید: " هذه زینب طالق " و حال آن که او " هند " باشد. یا " بعث هذا الحمار " ومشار الیه، اسب باشد و اظهر تقدیم اسم است به این معنی که طلاق وبیع صحیح نیست، زیرا که قصد مسمی را نکرده، بلی اشکال در صورتی است که حال معلوم نباشد ونزاع شود، آیا حمل بر اشاره می شود یا عبارت؟ و در اینجا دور نیست تقدیم اشاره را، زیرا که اشتباه در لفظ اغلب است از اشتباه در اشاره واین کلام در نماز، جاری نیست، چون از مسائل نزاع نیست ومطلوب در آن، امتثال میان خود و خداست، و اما هرگاه مقصود " مشار الیه " باشد جزما وغلط لفظی واقع شود، پس در اینجا جزما اشاره مقدم است. ومع هذا کله، نفهمیدم مراد شهید (ره) که در ذکری وقواعد هر دو، این مسئله امام جماعت را از فروع معارضه اشاره با عبارت کرده چیست؟ وغایت توجیه کلام او این است که بگوییم مسئله را در جایی فرض کرده که امام مسجد منحصر است در زید و عمرو، وهر دو در نزد او عادلند، و لکن متابعت عبارت که اسم زید است کرده و از این حیثیت اقتدا کرده، هرگاه اشاره را مقدم بداریم نماز او صحیح است و هرگاه عبارت را مقدم داریم باطل است، چون او زید نیست و عمرو است. و تو میدانی که این سخن بیوجه است، زیرا که در اینجا زید لفظی، نگفته که