جامع شتات جلد 1 صفحه 234

1- دو شخصیت بدین نام بوده اند: ملا زمان طبرسی متوفی در سال 1322 هاق که حدود یک قرن پس از وفات میرزا میباشد. و ملا زمان تبریزی که نام اصلی وی " محمد زمان " بوده او شاگرد مرحوم علامه مجلسی میباشد که کتاب های مهمی تدوین کرده و در عصر خود رئیس مدرسه شیخ لطف الله اصفهان بوده است.

استفاضه معتبره هست، ولیکن وجوب آن بر حقیر ظاهر نیست با خصوص امارات مفیده ظن به صدق.

385- سوال:

385- سوال: جاهل به مسئله بودم و خمس را به شخصی دادم که ادعای اجتهاد میکرد، اما اجتهاد و عدالت او بر من مشخص نشده بود و در اوقاتی که خمس را به او میدادم پیش خود، او را مجتهد عادل میدانستم و حال که اندک کامل شده ام میفهمم که نه اجتهاد او بر من مشخص شده بود و نه عدالت او و بعضی میگویند مجتهد نیست. آیا آن خمسی که داده ام چه صورت دارد؟

جواب:

جواب: صورت سؤال، مغشوش است باید دانست که نصف خمس که مال سادات است، صاحب مال خود می تواند به فقرای سادات برساند بعد از شناختن سیادت و استحقاق. ونصف دیگر را باید به مجتهد عادل که نایب امام است برساند. پس هرگاه مالک به دل جهد کرد وشخصی را مجتهد عادل شناخت و وجه خمس را بالتمام یا حصه امام را به او داد و او هم به مصرف رساند، پس اگر بعد ظاهر شود که خطا کرده بود و آن شخص مجتهد عادل نبوده، ظاهر این است که اعاده واجب نیست، بلی هرگاه به مصرف نرسانده وباقی است می تواند پس بگیرد، بلکه باید پس بگیرد و بر وجه صحیح معمول دارد، و اما هرگاه مالک او را مجتهد عادل دانسته و داده است به او، ولکن جاهل بوده در طریق شناختن مجتهد عادل ومعلوم شود که بر طریق صحیح بذل وجهد نکرده وبه محض قول بعضی مردم او را مجتهدی عادل دانسته و به او داده (چنانکه ظاهر سؤال است) پس اگر غافل بالمره بوده وچنین میدانسته که همان قدر اجتهاد در شناختن مجتهد عادل کافی است و واقعا آن شخص هم در نفس الامر مجتهد عادل بوده، ظاهر این است که بر او اعاده لازم نیست، هر چند آن وجه هم موجود باشد، واما هرگاه در این صورت معلوم شود که مجتهد عادل نبوده و وجه موجود باشد از او پس میگیرد و هرگاه باقی نباشد پس در لزوم اعاده اشکال است ولزوم آن بر حقیر ظاهر نیست. و اگر غافل بالمره نبود وتقصیر کرده در اجتهاد در تحصیل مجتهد عادل، ظاهر