جامع شتات جلد 1 صفحه 250

1- حدیث ضعیفی است که کشی در رجالش در مورد عبدی نقل کرده است. و حدیث کعب و حسان در بالا از احادیث بخاری و مسلم هستند.

2- مضمون حدیثی است که علی بن ابراهیم در تفسیرش ذیل همین آیه گفته است واصل حدیث چنین است: هل رأیت شاعرا یتبعه احد؟ انما هم قوم تفقهوا لغیر الدین فضلوا واضلوا " معانی الاخبار باب نوادر حدیث 19 ".

المغیرون لدین الله المتمسکون بحجج واهیه وخیالات باطله شعریه کاذبه لا اصل لها فلعله المراد بتلک الاخبار. والله وقایلها. اعلم ان مراده تعالی من مذمه الشعراء فی الایه لیس مذمه الشاعر من حیث انه شاعر لان الشعر من حیث انه شعر لا یوجب الاتباع بل الاتباع انما یتصور فی وضع الطریقه وتعیین الریاسه وطلب المرؤسیه فهؤلاء وان کانوا اتوا بالاشعار والشعر من حیث هولا یوجب ذلک فانما ذلک لاشتماله علی اراده اضلال النبی (صلی الله علیه و آله) وایذاء المسلمین واضمار امرهم فالمراد مذمه هؤلاء الشعراء من هذا الحیثیه لا من حیثیه الشعر بقرینه قوله یتبعهم الغاون المفیده لاراده ذمهم م من حیث الاضلال لان المشرکین لما کانو یقولون بانه (صلی الله علیه و آله) شاعر وکانوا یأتون بالاشعار علی سبیل المقابله مشتمله علی الهجو والایذاء فناسب ذکر الشعراء وان کان المراد لیس مذمتهم من حیث الشعر فقط. والحاصل ان المشرکین نسبوا الیه (صلی الله علیه و آله) امرین احدهما ما جاء به من القران من باب ما یلقی الشیطان الی الکهنه ولذلک نسبوه الی الکهانه والثانی انه من باب الشعر الذی غالبه مبنی علی الباطل من الکذب والهجو او المدح لغیر المستحق لهما لغرض فاسد دنیوی او للتشبث بالحرام وتهوین اعراض الناس. و رد الله علیهم فی مواضع من کتابه بانه لیس بکاهن ولا شاعر وفی هذا المقام ایضا ذکر قبل ذلک قوله تعالی " وما تنزلت به الشیاطین وما ینبغی لهم وما یستطیعون انهم عن السمع لمعزولون " یعنی ان الشیاطین لا یستطیعون ذلک وهم معزولون عن استماع کلام الملئکه ومطرودون بالشهب بل هو " تنزیل من رب العالمین نزل به الروح الامین " کما ذکر قبل ذلک. فبذلک دفع کونه من باب الکهانه ثم اردفه بقوله تعالی " هل انبئکم علی من تنزل الشیاطین تنزل علی کل افاک اثیم یلقون السمع واکثرهم کاذبون " یعنی ان الافاکین یلقون السمع الی الشیاطین ویتلقون منهم اکاذیبهم. ثم ذکر منع کونه شاعرا بقوله تعالی " والشعراء یتبعهم الغاون " ولعل المراد ان الشعراء لا یتبعهم الا الغاون وتبعته (صلی الله علیه و آله) لیسوا بغاوین فهو لیس من الشعراء ثم اشتشهد بان تبعه الشعراء غاون بان الشعراء هم الذین یهیمون فی کل واد و هو کنایه عن عدم استقامتهم وعدم سلوکهم طریق السداد غالبا ویقولون ما لا یفعلون. الا شعراء