جامع شتات جلد 1 صفحه 371

1- در مورد " ارض خربه موقوفه " فتوای اجماعی همین است که در متن آمده و اختیار آن با امام (علیه السلام) و نایب او است یعنی در اینجا نظر مشهور هم مطابق نظر بقیه می شود.

معلوم است به مصرف آن میرساند والا به مصرف وجوه خیر میرساند، مثل فقرا و مسجد و پل و رباط و امثال آن، والله العالم.

454- سوال:

454- سوال: ما حقیقه الجهاد؟ وفی ای شئ یستعمل فی الشرع؟ وفی ای اقسامه یشترط اذن الامام؟ وما الجهاد الذی لا یشترط فیه اذنه؟ وما معنی الرباط؟ وما حکمه فی زمان الغیبه؟ وما معنی بیضه الاسلام والمسلمین فی کلام العلماء والاخبار؟ وهل یجب المهاجره فی تلک الازمنه التی نحن فیها ام لا؟

جواب:

جواب: الجهاد اما مشتق من الجهد بفتح الجیم بمعنی المشقه والتعب واما من الجهد بضم الجیم وفتحها ایضا بمعنی الطاقه. والوسع وقال فی جامع المقاصد وفی الشرع کک، لکن فی قتال الکفار ومن جری مجریهم لاعلاء کلمه الاسلام. اقول: قوله " وفی الشرع کک " یعنی هو تحمل المشقه فی قتال الکفار او بذل الوسع والطاقه فی مقاتلتهم والظاهر ان مراده من " من جری مجریهم " البغاه کاصحاب الصفین واصحاب الجمل. قال: ویرد علیه قتال الکفار للامر بالمعروف لانه لاعلاء کلمه الاسلام الا ان یراد باعلا کلمه الاسلام الشهاده فیخرج عنه جهاد نحو البغاه ولعل مراده (1) من النقض بقتال الکفار للامر بالمعروف لانه اذا وجب الامر بالمعروف بالنسبه الیهم کما لو باشر الکتابی المتذمم امرا لا یجوز له والامر فی الامر بالمعروف الی الجرح والقتل وقلنا بجوازه سواء قلنا باشتراط اذن الامام او اذن نائبه کما هو ظاهر الاکثر او لم نقل باشتراطه کما هو مذهب السیده (ره) فانه یصدق علی هذا انه قتال مع الکفار لاعلاء کلمه الاسلام ولیس بجهاد. وعن الشهید انه: بذل النفس والمال فی اعلاء کلمه الاسلام واقامه شعائر الایمان. و اورد علیه فی المسالک بانه غیر مانع فان اعزاز الدین اعم من کونه بالجهاد المخصوص وعرفه هو بانه شرعا: بذل الوسع بالنفس وما یتوقف علیه من المال فی محاربه المشرکین او الباغین علی وجه مخصوص. ثم انه (ره) ذکر فی المسالک والروضه، انه علی اقسام وهذه عباره الروضه: وهو اقسام: جهاد المشرکین ابتداء لدعائهم الی الاسلام وجهاد من یدهم علی "