جامع شتات جلد 2 صفحه 247

1- الوسائل: ج 12 ص 463، ابواب الصرف، الباب 4 ح 1، الکافی: فروع: ج 1 ص 399، الفقیه: ج 2 ص 95، تهذیب: ج 2 ص 146.

2- الوسائل: الباب المذکور: ح 2. الکافی: فروع: ج 1 ص 100. و تمام الحدیث: سئلت ابا عبد الله (علیه السلام) عن الرجل یکون لی عنده دراهم، فآتیه فاقول: حولها دنانیر. من غیر ان اقبض شیئا. قال: لا باس، قلت: یکون لی عنده دنانیر، فآتیه فاقول: حولها دراهم و...

3- التهذیب: ج 2 ص 146

الاخبار، بان یامر بالتحویل، و یقبل المدیون. فلیکفی ذلک. و قالوا ذلک اذا وقع البیع (1) ما بین المدین و المدیون بهذه العباره. یعنی (2) بان یقول " حول ما فی ذمتک من الدراهم بالدنانیر و یکون الدنانیر عندک حتی آخذها " و یقبل المدیون. وبذلک یتم البیع و یصح، و ان لم یحصل القبض و الاقباض. لظاهر هذه الاخبار. و ینزلها جماعه علی ان المراد ان یقول " انت وکیلی فی بیع مالی عندک من الدراهم بالدنیا نیرو یکون الدنانیر عندک " حتی یوافق قاعده البیع.

155- سوال:

155- سوال: شخصی باغی خریده. و میخواهد در آن خانه بسازد. و الحال که زمین را حفر می کند برای بنای خانه، آثار قبل از آن ظاهر می شود. و آن زمین هم نزدیک به قبرستان است. و آن قبرها که ظاهر می شود رو به قبله نیست. و در تحت آن قبرها علامت نهر آب و سنگ بند و آجر و امثال آن ظاهر می شود. آیا این زمین محکوم به وقفیت می شود یا نه؟ -؟. و بر فرض عدم، سنگ و آجرها مال کی است؟ و استخوانها که ظاهر می شود چه باید کرد؟.

جواب:

جواب: ظهور آثر قبر بطلان ملکیت نمی شود. و آن بیع صحیح است. و بنای خانه و مسکن در آن جایز است. خصوصا هر گاه قبور رو به قبله نیست. و اما سنگ و آجر که در آن زمین ظاهر می شود، پس هر گاه بایع و مشتری عرف و اصطلاح معلومی دارند، و معلوم است که عرف آنها دخول امثال این امور است در مبیع، یا عرف بلد آنها این است، پس آن داخل مبیع است. و هر گاه معلوم نباشد، ظاهرا رجوع به عرف عام، می شود. و هر گاه اینها معلوم نباشد آنها مال بایع است. و به هر حال، هر گاه در ضمن عقد شرط دخول آنها در مبیع شده باشد، اشکال نیست. و استخوان ها که از امثال این قبور پیدا می شود، هر چند لزوم احترام آنها معلوم نیست لکن احوط و اولی این است که در همان جای خود دفن کنند. .