جامع شتات جلد 2 صفحه 466

1- وسائل ج 18، ابواب صفات القاضی، باب 11 ح 1 - کافی - اصول: ج 1 ص 67 - فروغ: ج 7 ص 412 - تهذیب: ج 6 ص 301 - ففیه: ج 3 ص 5.

2- اصول کافی: ج 1 کتاب فضل العالم باب صفه العلم و فضل العلما، ح 2، و باب ثواب العالم ح 1.

3- بحار: ج 2 ص 22 ح 67.

4- نهج البلاغه: قصار الحکم: حکمت 92، ابن ابن؟ الحدید - 91 خوئی - 92 فیض 92 صبحی.

5- در نسخه: از برای کسی که نگوید که خضر...

6- در نسخ: بر استدلال...

است. پس هر جا که علت باشد، حکم ثابت می شود (1) . و دلالت می کند بر این نیز بعض اخبار صحیحه مثل روایت محمد بن اسمعیل بن بزیع که دلالت دارد بر اینکه تصرف کردن مثل او و مثل عبد الحمید بن سالم از ثقات در اموال یتیم جایز است. بدون رخصت امام. (2) و همچنین غیر آن از اخبار. و تصریح کرده اند - به قیام عدول مومنین مقام مجتهد در تصرف در اموال ایتام و غیب و غیر آنها - جماعتی از علما. و در خصوص گرفتن خمس و زکات به زور از مانع آنها شهید اول (ره) در قواعد، و همچنین به نیابت امام (علیه السلام) گرفتن خمس از برای طلبهء علوم دینیه. و آخوند ملا احمد (ره) گفته که بعد از عجز از آن نیز خود مالک میدهد. هر گاه این را دانستی معلوم می شود که مطلق مومن ثقهء عدل، کافی است، ولکن اولی آن است که عالم مقدم بر غیر عالم باشد. و همچنین اعلم، هر گاه آن اعلم با زیادتی علم مناسبت به مدعای ما داشته باشد که به سبب آن اعرف باشد به مصارف. خصوصا به ملاحظهء مثل " العلما ورثه الانبیاء ". اما وجوب ملاحظهء اعلمیت محل اشکال است، هر چند از ظاهر کلام آخوند ملا احمد (ره) در باب حصهء امام تقدیم طلبه و عالم بودن ظاهر می شود. و بهر حال البته احوط است. کتاب

الحجر و التفلیس من مجلد الثانی

207- سوال:

207- سوال: هر گاه کسی ملکی را بیع کرده به بیع شرط خیار. و در انقضای اجل که وقت رد ثمن است، مشتری پنهان شود که بایع نتواند رد مثل ثمن نماید و فک عین بیع نموده و ملک خود را متصرف شود. و حال آنکه بایع تنخواه را موجود کرده و میخواهد رد کند (؟). "