جامع شتات جلد 3 صفحه 160

حال زید آب خود را از باغ عمرو که استمرار داشت بیرون برده واز نهر وباغ خالد میخواهد ببرد. آیا می تواند زید آب خود را از باغ عمرو بگرداند یا نه؟ -؟. دیگر آن که هر گاه زید اختیار داشته باشد که از باغ ونهر خالد آب خود را به باغ خود ببرد، در ثانی آیا زید می تواند که آب خود را از همان استمرار باغ عمرو به زمین خود بیاورد که زراعت کند، یا نه؟ -؟. وبعد از آن که زید آب خود را از نهر دیگر ببرد استمرار قدیم موقوف می شود یا نه؟ -؟. در این صورت زید حقی دارد که از آن استمرار قدیم که از باغ عمرو داشت در هر پانزده روزی یک دفعه به زراعت خود ببرد یا نه؟ -؟. وعمرو را سخن این است که آب را که زید از جای دیگر برد استمرار قدیم موقوف شد ودیگر نمیگذارم که آب را از زمین من به زراعتش ببرد. بیان فرمایند.

جواب:

جواب: هر گاه عمرو مدعی این باشد که مرا حق انتفاعی از عبور آب تو در باغ من هست ومن متصرف این حق ام، ونمی گذارم که تو این حق را ضایع کنی. وزید میگوید که آب مال من است واز هرجا خواهم میبرم. وید تصرف انتفاع عمرو در عبور آن آب ثابت باشد. اظهر تقدیم قول عمرو است با یمین، در صورتی که بینه از برای زید نباشد که این بر سبیل عاریه بوده است یا بر سبیل عدوان. واما هر گاه عمرو علم به وجه استحقاق خود نداشته باشد مثل این که به این نحو میراث به او رسیده است باغ، که این آب در آنجا عبور میکرده اما نمیداند که به چه کیفیت بوده. در اینجا زید هر گاه مدعی عاریه یا عدوان باشد وشاهدی نباشد، قول او مقدم است با یمین. واما این که در ثانی زید خواهد آب خود را از باغ عمرو ببرد وعمرو مانع شود. در اینجا نیز میگوئیم که اگر زید مدعی این است که مرا در باغ تو حق العبور آب من هست ومن متصرف این حق بودم واینکه چند روزی که از راه دیگر برده ام منشأ سقوط حق من نمی شود. وعمرو منکر استحقاق او باشد وبینه هم در میان نباشد. اظهر تقدیم قول زید است با یمین. و هر گاه زید مدعی استحقاق نباشد بلکه جاهل به وجه عبور باشد، و همین بر او واضح است که این آب در اینجا همیشه عبور میکرد. وعمرو مدعی عاریه یا غصب باشد وبینه نباشد. قول عمرو مقدم است با یمین. و هر گاه هیچ یک عالم به