جامع شتات جلد 3 صفحه 435

تذکره دعوی کرده. وغیر او نیز دعوی کرده - وعاریه هم مثل اجاره است در این معنی. وگوسفند به دلیل خارج استثنا شده در عاریه که جایز است آن را به عاریه بدهند از برای خوردن شیر آن. بلی اشکال در چند چیز وارد می آید که تجویز اجاره آنها شده با وجود آن که منافع آنها عین تالفه است. مثل اجاره زن از برای شیر دادن طفل، وچاه از برای کشیدن آب، وقنوات ونهر از برای آب دادن زرع وغیر آن، وصباغ از برای رنگ کردن با وجود تلف رنگ، وحمام با وجود آن که آب او تلف می شود، وفحل از برای جهانیدن بر ماده با وجود آن که منی عین تالفه است، وامثال اینها. وبعضی از اینها اجماعی است ومنصوص علیه است. مثل رضاع. وبعضی مختلف فیه، مثل اجاره چاه از برای آب کشیدن. وقطع نظر از اجماع ونص، فقها در اینها توجیهات کرده اند. مثل این که در رضاع اجاره را بر سایر افعال مرضعه وارد کرده اند، از حمل ونقل وگذاردن پستان در دهن رضیع ونحو آن. وشیر را تابع بالقصد گرفته اند، هر چند از وجهی دیگر مقصود بالذات شیر باشد. واز اینجا حال فحل هم معلوم می شود، با وجود آن که منی را قیمتی نمی باشد. و همچنین انتفاع به مجرای آب واصل چاه را اصل قرار داده اند وآب را تابع. ومعنی تابعیت در این مقام دو احتمال دارد: یکی آن که: عرف وعادت دلالت میکند به رضای صاحب این اعیان در تصرف آنها. در این، اشکال وارد می آید، وآن این است که محض رضا به تصرف، از وجوه ملزمه نیست (1) پس باید که صاحب عین قبل از تلف عین تواند رجوع به آن نمود، وآن خلاف فرض است. بلی اگر این معنی را در ضمن عقد اجاره شرط کند وجهالتی در آن نباشد، خوب است، وشرط محتاج به ایجاب وقبول است. ومحض رضا به سبب عادت مستلزم ایجاب شرط نیست. واحتمال دوم این که: مراد از تبعیت این است که اجاره آن عین مستلزم ممنوعیت .