جامع شتات جلد 6 صفحه 251

1- بل مصادره به مطلوب و مصداق «وحدت الدعوی و الدلیل» است.

2- یعنی استصحاب او صحیح است لیکن بر می گردد به زمانی که زمین معموره بوده، اما اینک آن زمین مخروبه است.

نیست درمقام مرافعه و اثبات حقوق. و بعد از بناء به ثبوت حق ذی الید و حکم به مالکیت او، (نظر به قاعده مسلّمه که هر کس مالک زمینی شد، مالک آن است الی تحت الارض و الی السّماء)(1)

تنقیۀ آبار را از تحت الارض هم نمی تواند کرد.

24- سؤال:

24- سؤال: هرگاه کسی احیاء قنات مواتی مجهول المالک بکند که رشتۀ آن تقاطع کرده باشد با قنات محیاتی؛ مثل این که قنات محیات از سمت مشرق به مغرب می رود، و قنات موات از سمت شمال به جنوب. و رشتۀ این دویّم به وسیط اولی بر می خورد و بیرون می رود. و تقدم و تأخّرِ وضع هیچیک معلوم نیست. آیا صاحب قنات محیات را می رسد منع احیا کرد آن دیگری [را] یا نه؟-؟

جواب:

جواب: صاحب قنات محیات، نمی تواند مانع شد. زیرا که قنات موات مال امام است و حقوق و مرافقی دارد. چنان که مملوک محیات هم چنین است. پس آن که احیا می کند به رخصت امام مالک او شده و مرافق خود را می طلبد. و کسی مانع او نمی تواند شد.

25- سؤال:

25- سؤال: هرگاه اصلۀ درخت جوزی را کسی مالک باشد، دیگری را در جنب آن درخت ملک اَملسی(2) باشد و می خواهد زرع کند، اغصان(3)

و عروق این درخت داخل زمین او شده است. آیا می تواند ازاله کند یا نه؟-؟ بر فرض جواز؛ فرقی هست مابین این که آن درخت جدیدی باشد یا قدیمی؟ و حدّ حریم درخت چه چیز است؟

جواب:

جواب: هرگاه کسی در زمین مواتی درختی غرس کند، به قدری که ریشۀ آن درخت