جامع شتات جلد 6 صفحه 289

1- در نسخه: این داخل این احداث..

2- یعنی: این مصداق «احداث قنات جدید» نیست بل کاری است که زید در حریم قنات قبلی خود، کرده است.

3- عبارت نسخه: چنان که قنات را حریمی از راه منفعت متعارفۀ آن که آب آن است حریمی می باشد از برای قنات.

4- در نسخه: مغنّی.

حریم قنات مخروبه هم باید ملاحظه شود(1).

و لکن چون معیار در نظر حقیر در حریم قنات، تضرّر جار، است نه مسافت، پس باید ملاحظه کرد که آیا معیار، تضرّر بالفعل است یا تضرّر بالقوه هم کافی است. و بر فرضی که شامل بالقوّه باشد، باید الحال امنای معتمدین از اهل خبره حکم به اضرار این رشته قنات جدید، به آن قنات همسایه، کنند. و این را از کجا می دانند(2)؟

و احتمال (این که اگر آباد می بود و آب به رودخانه می آمد پیش از حفر این قنات جدید، آب رودخانه به آن، بیشتر می رسید و به سبب این کم می شود) منشأ تسلّط بر منع از این حفر جدید نمی شود(3).

اگر از باب لجاج و عناد باشد، آن همسایه هم که عمرو است، هر وقت خواهد قنات خود را آباد کند، او هم رشتۀ نو در جانب رودخانه حفر کند مثل زید.