جامع شتات جلد 6 صفحه 85

1- عبارت میان علامت، در پیشانی صفحات آمده.

2- کذا.- مرادش «گذارند» است.

3- در نسخه: بوجه.

4- در نسخه: مقابله.

5- همان طور که در سطر بالا نیز آمده، مراد سؤال کننده از «گذاشته»، «گذارد» است. یعنی به مرحوم مصنف اعلام می کند که شما می توانید به عنوان «ولیّ فقیه» نیز این مشکل را با حکم حکومتی، حلّ کنید. البته در پاسخ میرزا(ره) نیز عنصر ولایت وجود دارد.

بود.-؟ یا که ادعای ایشان بی صورت است و باید که مُلّاک را راضی سازند؟

جواب:

جواب: صاحبان قنات غاصب اند، و موقوف علیهم می توانند ایشان را الزام کنند که چاه را پر کرده و هموار کرده تسلیم ایشان نمایند(1).

و اگر آن ها نکنند، خود می توانند پر کنند.

و هرگاه خواهند، سازش کنند. چون بیع وقف جایز نیست مگر در بعضی جاها که این از آن جمله نیست. ممکن است (نظر به تقریر حامل عریضه)(2) که بگوئیم که چون سر چشمه در زمین طلق مالک، و مجرا و هرنگ(3) قنات در زمین وقف [قرار دارد]، به صواب دید آن ها و اهل خبره هرگاه صلاح سایر بطون در این است که جزئی از قنات و آب آن از برای موقوف علیهم (هم حق هرنگ(4) و [هم] مجرا) به قدر باقی حصّۀ مُلّاک، در عوض صلح ایشان، با ایشان صلح کنند. والله العالم.

24- سؤال:

24- سؤال: شخصی باغی داشته و آن باغبان داشته که ربع محصول باغ را می برده است. شخصی در وقت رسیدن محصول، وکالتاً(5)

از جانب صاحب باغ یا فضولاً (و تردید به جهت مخالفت مدعیین است) محصول باغ را تماماً بعد از خرص قیمت نموده و به باغبان و شخص دیگر بالمناصفه فروخته است، باغبان و شریک او رفته و آن محصول را قسمت نموده اند. و هر یک محصول قطعه[ای] را متصرف شده اند.

و آن شخص باغبان بتقریر(6):

قبل المعامله الی آخر الامر به شریک و سهیم شدن آن