جامع شتات جلد 6 صفحه 87

1- یعنی بعد از قرار گرفتن قطعۀ هر کدام در اختیارش.

2- تقریباً به طور معمول از سه کیلو انگور یک کیلو مویز حاصل می شود.

واحد یا ایام متعدده، به قیمت اعلا و وسط و نازل فروخته اند انگور این باغ را، که قیمت سوق آن متنزّل یا مختلف بوده است. کدام قیمت باید منظور شود در صورتی که پای قیمت انگور در میان آید.

و اخراجات حفظ و کرایۀ حمل و نقل که آن شریک داده است که به خانه آورده است یا به بازار، از قدر ربع آن باغبان نیز وضع می شود؟ یا رجوعی به او ندارد چون اذن در اخراجات و حمل و نقل، نداده بوده است و حال از برای قیمتی که بعد از حمل و نقل حاصل شده می خواهد-؟

و با لزوم غرامتی بر آن شریک، آیا رجوع به کسی می تواند نمود یا نمی تواند؟-؟

جواب:

جواب: انگور ظاهراً مثلی است. و چون شریک بدون اجازه و امضای باغبان، حصۀ او را تصرف کرده، ضامن ربع باغبان است. و باغبان مطالبۀ مال خود را می کند، یعنی ربع آن چه موجود است هر چند مویز شده همان را می طلبد و تفاوت ارش آن را. و ربع آن چه را که رطباً فروخته.

و در صورت عدم تمکّن از علم به این که چند من مویز به آن وصف می شود، چاره به جز صلح نیست.

و اما دانستن قیمت انگور که مختلف است، از برای این که ارش معلوم شود و قیمت انگور تازه معلوم شود؛ پس چون مثلی است انگور و رجوع به مثل می شود، در تعیین مقدار آن در صورت عدم تمکّن استعلام آن، چاره به جز صلح نیست. پس در صورت امکان هر قدر انگور تلف شده مثل آن را می طلبد نه قیمت. و هر قدر مویز شده همان مویز را مستحق است با [ا]رش.

و در صورت اِعواز مثل (چون موسم انگور گذشته)، رجوع به قیمت آن می شود یوم دفع القیمۀ.