جامع شتات جلد 10 صفحه 222

1- و آن را که طاسی او به فرق سر نرسد، «صَلَع» یا «اَصلع» می گویند.

2- در نسخه: مسمی.

3- یعنی کلمۀ «حقیقۀً» در کلام شهید(ره).

کلمۀ «او بشرته»، سر تراشیده است که موی سر در محلّ مستوی الخلقه داشته اما تراشیده است، که [او بر](1)

پوست سر مسح می کند.

و چون ضمیر در کلمۀ «او بشرته» راجع است به «مقدم شعر رأس». چون قاعده این است که در چنین جائی، ضمیر به مضاف راجع می شود نه به مضاف الیه. و انزع مقدم شعر رأسی ندارد که آن مقدم شعر، بشره داشته باشد. پس نمی توان گفت که کلمۀ «او بشرته» اخراج انزع را می کرد و کلمۀ «حقیقۀً» هم اخراج ارغم را می کرد پس دیگر حاجت به ذکر «او حکماً» نبود.

بلی: اشکال دیگر هست که: کلمۀ «او حکماً» سر تراشیده را هم داخل می کرد(2) مثل سر انزع، پس احتیاج به کلمۀ «او بشرته» نبود. و ظاهر این است که این را به جهت توضیح گفته، چون در فهم «سر تراشیده» خفائی بود.

و اما کلمۀ «او منکوساً»: پس آن معطوف است بر معطوف علیه مقدّری که کلمۀ «من الاَعلی» است. یعنی: «الرّابع؛ وجوب مسح مقدم شعر الرأس من الاَعلی او منکوساً». و قرینۀ مقام شاهد آن است. به جهت آن که چون خلقت مو به این نحو شده که از بالا روئیده رو به پائین، و مسح بر مو منصرف می شود بر مسح بر آن بر نهج خلقت، و آن مستلزم ابتدای به اعلی است. و اگر نه، مسح بر مقدم مو بر نهج متعارف که مسح بر روی مو باشد، ممکن نمی شود. به این جهت محتاج به ذکر «او منکوساً» شد.

و الحاصل: متبادر از مسح مقدم شعر، مسح بر روی آن است. و مسح بر روی مو نمی توان اِلاّ به ابتدای به اعلی. و در صورت منکوس، مسح بر زیر مو می شود، نه رو. پس معطوف علیه در حکم مذکور است.