جامع شتات جلد 10 صفحه 223

1- در نسخه: آن برابر.

2- یعنی: در زمرۀ اخراج شده ها قرار می داد.

59- سؤال:

59- سؤال: شخصی تلاوت قرآن می کند، و در قرآن او سقطی بود که در حاشیه نوشته، و از آن غافل شد. و بعد تلاوت یک صفحه (مثلاً) متذکر شد. آیا هرگاه همان سقط را بخواند کافی است؟ یا باید آن را و ما بعد آن را بخواند تا ترتیب به عمل آید-؟ و هرگاه اجیر باشد در تلاوت، برائت ذمّه بدون ترتیب، حاصل می شود یا نه؟-؟

جواب:

جواب: هر چند الحال از کلام علماء اخیار چیزی در نظر نیست، و لکن می توان گفت که هرگاه آن سقط آیۀ مستقلّه باشد کافی باشد خواندن آن. نظر به این که عموم «فَاقْرَؤُا ما تَیَسَّرَ مِنَ الْقُرْآن»(1) و امثال آن شامل آن است. و قرآن چنان که موضوع است از برای مابین دفّتین، موضوع است از برای آن کلام منزل لِلاعجاز. پس در اصل صدق امتثال به قرائت قرآن، ترتیب مدخلیّتی ندارد. خصوصاً که آیات قرآنی متفرّقاً نازل شد[ه]. و این جمع معلوم نیست که حقیقتاً از چه چیز است. و این که اخبار از ائمّه علیهم السلام وارد شده که «فاقرؤا کما یقرؤن»(2)، معلوم نیست که مراد ملاحظۀ ترتیب هم باشد.

بلی: هرگاه آن سقط کلمه باشد یا بیشتر، به حیثیتی که مستقلاً اطلاق قرائت قرآن به آن نتوان کرد، یا مطلب ناقص بماند، در آن جا ظاهر این است که باید تکرار کند آن چه را که مطلب به آن حاصل شود.

و ظاهر این است که مستأجر هم هرگاه مسئله را بفهمد که تفاوتی نمی کند، مضایقه نخواهد داشت. و از این جا ظاهر می شود که هرگاه سهو کند و سورۀ بعد را پیش بخواند، خواندن همان سورۀ پیش کافی باشد. و همچنین اجزای قرآن. و از فروع مسئله این است که کسی هرگاه اجیر مطلق شود بر تلاوت یک ختم قرآن، و اجیر خاصّ نباشد، تواند یک ختم قرآن را تقسیم کند میانۀ چند نفر. هر چند بعضی از آن ها اجزای متأخر را قبل