جامع شتات جلد 10 صفحه 231

1- یعنی: اراده می کنند.

2- بنابر این، نه «قیاس مستبط العلّه» را که باطل است، تخریج می نامند و نه «قیاس منصوص العلّه» را که صحیح است.

3- در نسخه: مأخذ.

4- در نسخه: روی کلمه «دارد» خط کشیده شده.

و اما این که چه قدر کافی است از اسباب؛ پس ظاهر این است که به قدری [که] ظن از برای او حاصل شود از تتبّع آنچه میسّر شود از برای او از [مئاخذ](1)، کافی باشد. و ضرور نیست ظنّ اقوی، خصوصاً در وقتی که مظنون او بشود که اگر سایر کتب را هم ببیند باز ظن او همین خواهد بود. و هرگاه بنا را بگذاریم که رفع احتمال بالمرّه بشود، آن وجود عنقا خواهد داشت. و ظاهر این است که ملاحظۀ رجال میرزا محمد(2)،

یا میر مصطفی(ره)(3)

در این زمان کافی باشد.

71- سؤال:

71- سؤال: هرگاه در نزد مجتهد کتب حدیث متعدد باشد، واجب است بر او رجوع کردن به مجموع کتاب هائی که در پیش او هست تا این که تحصیل ظنّ اقوی بشود یا نه؟-؟ در صورتی که واجب باشد، هرگاه متمکّن باشد از تحصیل زیاده از کتاب هائی که در پیش او هست، واجب است تحصیل؟ یا نه تمکّن از تحصیل شرط نیست؟

جواب:

جواب: جواب این از آنچه پیش مذکور شد، ظاهر می شود. و معنی قول «یا نه تمکن از تحصیل شرط نیست» را نفهمیدم.

72- سؤال:

72- سؤال: تیمم به دیوار که خوب صاف نیست، در صورت تمکن از خاک نرم، جایز است یا نه؟-؟

جواب:

جواب: ظاهر این است که همین که تمام کف دست بر آن قرار می گیرد، کافی باشد، هر چند جمیع اجزای کف ملاصق آن نشود. و روایت تیمم به دیوار از برای نماز میت، اشاره به آن دارد(4). اما هرگاه سطح دیوار شکافی دارد، یا ریگ های درشت که دست