جامع شتات جلد 10 صفحه 246

1- این لفظ در نسخه: خوانا نیست.

جواب:

جواب: [جواب] از این سؤال، از جواب سابق معلوم شد.

79- سؤال:

79- سؤال: مثلاً ظنّی که حاصل شود به قول علاّمه در خلاصه، کافی است یا نه؟-؟ و فرق است بین قدما و متأخرین یا نه؟-؟

جواب:

جواب: این از پیش معلوم شد.

80- سؤال:

80- سؤال: در صورتی که وصول به مجتهد میسّر نشود، در «اخذ باحتیاط» چه قدر استعداد کافی است و چه قدر اسباب،؟

جواب:

جواب: تحدید اسبابی از برای پیدا کردن احتیاط، نیست. هر طرف که یقین حاصل است که از آن مؤاخذه نیست، همان احتیاط است. بل در بعضی جا احتیاط مشکل است؛ مثلاً در جهر به بسم الله در نماز اخفاتی (که قول به وجوب و حرمت و استحباب، همه هست) چاره(1)

به جز تقلید نیست. و هرگاه مجتهد حیّ ممکن نباشد، عمل به قول احدی از اموات فقهاء بکنند(2).

81- سؤال:

81- سؤال: بیان فرمایند فرق «اقوی» و «اولی» و «اجود» و «اشهر» و «اقرب» و امثال این ها [را](3). آن چه در نظر شریف است آیا فرق میان این ها ضابطه دارد؟ یا آن که هر کسی می تواند اصطلاحی قرار داد کند همچنان که از ظاهر تنقیح مستفاد می شود-؟

جواب:

جواب: هر کسی می تواند اصطلاحی قرار دهد. و «اشهر» ربطی به آن ها ندارد، به سبب این که در معنی بیان اقوال است، نه ترجیح مسئله.

82- سؤال:

82- سؤال: عنوان کردن مسئله در تصنیف، ضابطه دارد یا نه؟-؟

جواب:

جواب: از باب تکلیفات شرعیه نیست؛ به این معنی که تقلید کنی. بل که آن از باب